एआईलाई आत्मीय बनाउँदै मेटा र ओपनएआई

बुधबार, २८ आश्विन २०८३ | Wednesday, October 14, 2026

एआईलाई आत्मीय बनाउँदै मेटा र ओपनएआई

बुधबार, २८ आश्विन २०८३, बिहान ६:३०

काठमाडौं । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) लाई मानिसको दैनिक जीवनमा सहज रूपमा स्थापित गर्न विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले अब यसको प्राविधिक क्षमता मात्र होइन, बाहिरी स्वरूप र प्रयोगकर्तासँगको भावनात्मक सम्बन्धमा समेत ध्यान दिन थालेका छन्। मेटाको एआई एजेन्ट ‘म्युज’ को ‘जली’ र ओपनएआईको ‘डट्स’ नामका डिजिटल पात्रले एआईलाई कम डर लाग्दो, बढी आकर्षक र आत्मीय बनाउने नयाँ प्रवृत्तिलाई उजागर गरेका छन्।

एआईले रोजगारी, गोपनीयता, सुरक्षा र मानव नियन्त्रणमा पार्न सक्ने प्रभावबारे विश्वव्यापी बहस चलिरहेका बेला कम्पनीहरूले प्यारा, खेलौनाजस्ता र प्रयोगकर्ताले आफ्नो रुचिअनुसार परिवर्तन गर्न सक्ने पात्रमार्फत प्रविधिलाई प्रस्तुत गर्न थालेका हुन्। विज्ञहरूका अनुसार यस्तो डिजाइनले जटिल प्रविधिप्रतिको मनोवैज्ञानिक दूरी घटाउन र सामान्य उपभोक्तालाई एआई प्रयोग गर्न प्रोत्साहित गर्न सक्छ। यद्यपि, आकर्षक स्वरूपले प्रविधिको वास्तविक क्षमता र जोखिमलाई छायामा पार्न सक्ने चिन्तासमेत व्यक्त गरिएको छ।

मेटाको ‘जली’ र ओपनएआईको ‘डट्स’

मेटाले सन् २०२६ सेप्टेम्बर ८ मा आफ्नो व्यक्तिगत एआई सहायक ‘म्युज’ सार्वजनिक गरेको थियो। त्यसपछि कम्पनीले यससँग जोडिएको ‘जली’ नामको डिजिटल पात्रलाई प्रमुखताका साथ प्रस्तुत गर्न थाल्यो। गोलो शरीर, ठूला आँखा, गुलाबी गाला र नरम खेलौनाजस्तो स्वरूप भएको जलीलाई प्रयोगकर्ताले विभिन्न पहिरन र शैलीमा सजाउन सक्छन्। यसले म्युज एआई एजेन्टको दृश्य प्रतिनिधिका रूपमा काम गर्छ।

ओपनएआईले भने सेप्टेम्बर २९ मा ‘डट्स’ नामका डिजिटल पात्र सार्वजनिक गरेको थियो। यी पात्र विभिन्न रङ, आकार र सजावटमा उपलब्ध छन्। प्रयोगकर्ताले तिनलाई चस्मा, बो र अन्य सामग्रीजस्ता सजावट दिनुका साथै नामसमेत राख्न सक्छन्। एउटै कार्यक्षेत्रमा धेरै एआई एजेन्ट प्रयोग गर्दा तिनलाई छुट्याउन यस्ता पात्रले सहयोग गर्ने कम्पनीको धारणा छ।

यी पात्रको भूमिका आकर्षक देखिनुमा मात्र सीमित छैन। म्युज र डट्ससँग सम्बन्धित एआई एजेन्टले प्रयोगकर्ताको निर्देशनअनुसार डिजिटल काम सम्पन्न गर्न सहयोग गर्ने लक्ष्य राख्छन्। म्युजले उत्पादन खोज्ने, खरिद प्रक्रियाका चरण अघि बढाउने र भुक्तानीअघि प्रयोगकर्ताको स्वीकृतिका लागि विवरण प्रस्तुत गर्नेजस्ता काम गर्न सक्छ। ओपनएआईले पनि डट्सलाई एआई एजेन्टसँगको अन्तरक्रिया सहज बनाउन र विभिन्न एजेन्टलाई पहिचान गर्न सहयोग गर्ने स्वरूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

एआईलाई आत्मीय बनाउनुको कारण के हो?

एआईको क्षमता बढ्दै गए पनि धेरै मानिसका लागि यो अझै जटिल र अपरिचित प्रविधि हो। यसले मानिसको काम खोस्न सक्छ, व्यक्तिगत विवरण दुरुपयोग हुन सक्छ वा प्रयोगकर्ताको नियन्त्रणबाहिर निर्णय गर्न सक्छ भन्ने आशङ्काले पनि यसको प्रयोगप्रति हिचकिचाहट उत्पन्न गर्न सक्छ।

यस्तो अवस्थामा प्यारा र परिचित देखिने पात्रले प्रविधिप्रतिको प्रारम्भिक धारणा बदल्न सक्छन्। टोकियोस्थित चुओ विश्वविद्यालयका प्राध्यापक तथा ‘क्युट स्टडिज’ का अध्येता जोशुआ पाउल डेलका अनुसार, प्यारा स्वरूप देख्दा मानिसमा सकारात्मक अनुभूति उत्पन्न हुन सक्छ र उनीहरू त्यस्ता वस्तुप्रति सामाजिक रूपमा प्रतिक्रिया दिन बढी तत्पर हुन सक्छन्।

डिजिटल पात्रले मानिसलाई पहिले नै परिचित खेलौना, कार्टुन वा अवतारको सम्झना गराउन सक्छन्। मेटाको जलीलाई कतिपयले डिजिटल खेलौना ‘टामागोची’ वा पुरानो सामाजिक सञ्जाल माइस्पेसका अवतारसँग तुलना गरेका छन्। यसले नयाँ एआई प्रविधिलाई अपरिचित सफ्टवेयरका रूपमा मात्र नभई परिचित डिजिटल अनुभवका रूपमा बुझ्न सहज बनाउन सक्छ।

प्रयोगकर्ता आकर्षित गर्ने व्यावसायिक रणनीति

प्यारा पात्रको प्रयोगलाई एआई कम्पनीहरूको ब्रान्डिङ तथा बजार विस्तारको रणनीतिका रूपमा पनि हेरिएको छ। जटिल प्राविधिक प्रणालीको नाम वा कार्यक्षमताभन्दा नाम र पहिचान भएको पात्र सम्झन, चिनाउन र सामाजिक सञ्जालमा साझा गर्न सजिलो हुन सक्छ।

मेटा र ओपनएआईका एजेन्टले प्रयोगकर्ताका व्यक्तिगत खातासँग जोडिएर विभिन्न काम गर्ने लक्ष्य राखेकाले प्रयोगकर्ताको विश्वास र नियमित प्रयोग तिनका लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। मेटाले म्युजलाई व्यापक उपभोक्तासम्म पुर्‍याउने रणनीति अपनाएको छ भने ओपनएआईको डट्सले कामकाजी तथा व्यावसायिक प्रयोजनमा समेत ध्यान दिएको छ। तर यी दुवै उत्पादनको दीर्घकालीन सफलता पात्रको लोकप्रियताभन्दा एआई एजेन्टले वास्तविक काम कति राम्रोसँग गर्न सक्छन् भन्नेमा निर्भर हुनेछ।

आकर्षक स्वरूपसँगै गोपनीयताको चुनौती

एआईलाई प्यारा पात्रमार्फत प्रस्तुत गर्नुको अर्को पक्ष भनेको त्यसले प्रयोगकर्तामा वास्तविकताभन्दा बढी विश्वास उत्पन्न गर्न सक्ने सम्भावना हो। मुस्कुराउने, खेलौनाजस्तो देखिने वा साथीको अनुभूति दिने पात्रले प्रतिनिधित्व गरेको प्रणाली पनि त्रुटिपूर्ण हुन सक्छ। त्यसैले आकर्षक डिजाइनलाई सुरक्षाको प्रमाणका रूपमा लिन मिल्दैन।

मेटा र ओपनएआईका एआई एजेन्टले प्रयोगकर्ताको निर्देशनअनुसार विभिन्न डिजिटल सेवा प्रयोग गर्ने लक्ष्य राखेकाले तिनलाई इमेल, क्यालेन्डर, खरिद प्रक्रिया वा अन्य खातामा पहुँच दिनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यस्तो पहुँचले काम सहज बनाए पनि व्यक्तिगत विवरण चुहिने, गलत काम सम्पन्न हुने वा अनधिकृत गतिविधि हुने जोखिमलाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन।

बालबालिकाको हितमा काम गर्ने केही अधिकारकर्मीले खेलौनाजस्तो डिजाइनले कम उमेरका प्रयोगकर्तालाई आकर्षित गर्न सक्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। विशेषगरी एआई पात्रलाई वास्तविक साथी वा चेतना भएको व्यक्तिजस्तो ठान्ने सम्भावनाले प्रयोगकर्ताको अपेक्षा र वास्तविक प्रविधिबीच दूरी उत्पन्न गर्न सक्छ। त्यसैले उमेरअनुकूल डिजाइन, स्पष्ट जानकारी, पहुँच नियन्त्रण र पारदर्शितालाई महत्त्व दिनुपर्ने उनीहरूको तर्क छ।

अब एआईको प्रतिस्पर्धा क्षमतासँगै अनुभवमा पनि

एआई उद्योगको प्रतिस्पर्धा अब कुन कम्पनीको मोडल बढी शक्तिशाली छ भन्नेमा मात्र सीमित छैन। प्रयोगकर्ताले प्रविधिलाई कत्तिको सहज रूपमा अपनाउँछन्, त्यसमा कति विश्वास गर्छन् र दैनिक काममा कति उपयोगी पाउँछन् भन्ने विषय पनि महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ।

मेटाको जली र ओपनएआईको डट्सले एआईको दृश्य पहिचान र भावनात्मक आकर्षणलाई उत्पादन रणनीतिको हिस्सा बनाएको देखाउँछन्। तर यस्ता पात्रले प्रयोगकर्तालाई प्रविधितर्फ आकर्षित गर्न सक्नु र त्यस प्रविधिलाई सुरक्षित तथा भरपर्दो बनाउन सक्नु फरक विषय हुन्।

समग्रमा, एआईलाई आत्मीय बनाउने प्रयासले यसको प्रयोग विस्तार गर्न मद्दत गर्न सक्छ। तर दीर्घकालीन विश्वास कायम गर्न आकर्षक स्वरूपसँगै सही नतिजा, व्यक्तिगत विवरणको सुरक्षा, पारदर्शिता र प्रयोगकर्ताको नियन्त्रण सुनिश्चित गर्न आवश्यक हुनेछ।