बैंकिङ समाचार, सूचना र विचारको सम्पूर्ण प्याकेज
दिगो आर्थिक विकासका लागि एडीबीका तीन नयाँ अनुसन्धान सार्वजनिक
मंगलबार, २३ असार २०८३, बिहान ६:२६
Asian Development Bank (एडीबी) ले एसिया तथा प्रशान्त क्षेत्रको दिगो विकास, प्रतिस्पर्धी अर्थतन्त्र र रोजगारीलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले यस साता तीन महत्वपूर्ण अनुसन्धान तथा नीति विश्लेषण सार्वजनिक गरेको छ। यी अध्ययनहरूले प्राकृतिक स्रोतको दिगो उपयोग, डिजिटल युगमा आवश्यक सीप तथा उच्च मुद्रास्फीतिको व्यवस्थापनजस्ता विषयमा सरकारहरूलाई नीति निर्माणका लागि मार्गदर्शन गर्ने उद्देश्य राखेका छन्।
१. मंगोलियाको खनिज सम्पत्तिबाट दिगो समृद्धि कसरी?
Climate-Smart Critical Minerals Mining in Mongolia शीर्षकको अध्ययनले मंगोलियामा प्रशस्त पाइने तामा, लिथियम, दुर्लभ धातु (Rare Earth Minerals) जस्ता खनिजहरूको बढ्दो विश्वव्यापी मागलाई कसरी अवसरमा बदल्न सकिन्छ भन्ने विश्लेषण गरेको छ।
विश्वभर विद्युतीय सवारी साधन, ब्याट्री, सौर्य तथा पवन ऊर्जाको विस्तारसँगै यस्ता खनिजहरूको माग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। तर केवल कच्चा खनिज निर्यात गरेर मात्र दीर्घकालीन आर्थिक लाभ नहुने अध्ययनले उल्लेख गरेको छ।
एडीबीले खानी उत्खनन गर्दा वातावरणीय क्षति न्यून गर्ने, स्थानीय उद्योग विकास गर्ने, खनिज प्रशोधनमार्फत मूल्य अभिवृद्धि गर्ने तथा प्राप्त आम्दानीलाई शिक्षा, पूर्वाधार र आर्थिक विविधीकरणमा लगानी गर्नुपर्ने सुझाव दिएको छ।
२. डिजिटल र एआई सीप भएकाको कमाइ किन बढी हुँदैछ?
Skills That Pay: Digital Skills Demand and Wage Premia in Asia and the Pacific अध्ययनले २०१९–२०२४ बीचका लाखौं रोजगारीका विज्ञापनको विश्लेषण गरेर डिजिटल तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) सम्बन्धी सीप भएका जनशक्तिको माग तीव्र रूपमा बढिरहेको देखाएको छ।
अध्ययनका अनुसार कम्पनीहरूले अहिले डेटा विश्लेषण, क्लाउड कम्प्युटिङ, साइबर सुरक्षा, एआई, मेसिन लर्निङ तथा डिजिटल परियोजना व्यवस्थापनजस्ता सीप भएका कर्मचारी खोजिरहेका छन्।
यस्ता सीप भएका कर्मचारीले समान योग्यता भएका अन्य कर्मचारीभन्दा बढी पारिश्रमिक (Wage Premium) पाउने सम्भावना पनि उल्लेख गरिएको छ। त्यसैले सरकारहरूले विद्यालयदेखि व्यावसायिक तालिमसम्म डिजिटल सीपलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने एडीबीको सुझाव छ।
नेपालजस्ता विकासशील मुलुकका लागि पनि यो अध्ययनले भविष्यको रोजगारी डिजिटल सीपमा आधारित हुने संकेत दिएको छ।
३. मुद्रास्फीति नियन्त्रण मात्रै पर्याप्त छैन
Beyond Inflation: Industrial Capability and External Resilience in Pakistan and Türkiye शीर्षकको अध्ययनले मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्नु मात्रै आर्थिक स्थायित्वको उपाय नभएको निष्कर्ष निकालेको छ।
पाकिस्तान र टर्किको अनुभव तुलना गर्दै अध्ययनले उत्पादन क्षमता कमजोर, आयातमा अत्यधिक निर्भरता र निर्यात प्रतिस्पर्धा कम भएका अर्थतन्त्रमा मुद्रास्फीति छिट्टै संकटमा बदलिन सक्ने जनाएको छ।
अर्कोतर्फ, बलियो औद्योगिक आधार, उत्पादन वृद्धि, निर्यात विस्तार र पर्याप्त विदेशी मुद्रा सञ्चिति भएका मुलुकले केही समय उच्च मुद्रास्फीति सहेर पनि आर्थिक वृद्धि कायम राख्न सक्ने अध्ययनले देखाएको छ।
एडीबीले त्यसैले मुद्रास्फीति नियन्त्रणसँगै उद्योग प्रवर्द्धन, निर्यात वृद्धि, उत्पादन क्षमता विस्तार तथा बाह्य आर्थिक जोखिम सामना गर्ने क्षमता (External Resilience) विकास गर्न सरकारहरूले समान रूपमा ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिएको छ।
समग्र सन्देश
एडीबीका यी तीन अध्ययनको साझा निष्कर्ष स्पष्ट छ—दिगो आर्थिक विकासका लागि प्राकृतिक स्रोतको जिम्मेवार उपयोग, भविष्यका रोजगारीका लागि डिजिटल तथा एआई सीपमा लगानी, र केवल मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा सीमित नभई उत्पादनशील तथा प्रतिस्पर्धी अर्थतन्त्र निर्माणमा जोड दिन आवश्यक छ। यी अध्ययनले एसिया–प्रशान्त क्षेत्रका नीति निर्माता तथा सरकारहरूलाई दीर्घकालीन आर्थिक वृद्धि र दिगोपनाका लागि प्रमाणमा आधारित नीति निर्माणमा सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रतिक्रिया 0