Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
बाढीपछि बंगलादेशमा नेपालको विद्युत् निर्यात पुनः सुरु
सोमबार, ९ कार्तिक २०८३, राति १२:३५
काठमाडौं । बाढीका कारण झन्डै दुई महिनादेखि अवरुद्ध नेपालबाट बंगलादेशतर्फको विद्युत् निर्यात पुनः सुरु भएको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरण (NEA) ले भारतको प्रसारण सञ्जाल प्रयोग गरी शुक्रबार साँझदेखि बंगलादेशमा ४० मेगावाट विद्युत् आपूर्ति पुनः सञ्चालन गरेको हो।
गत अगस्ट २६ मा भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले त्रिशूली र चिलिमे जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुर्याएपछि बंगलादेशतर्फको विद्युत् निर्यात रोकिएको थियो। यी दुवै आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् बंगलादेशमा निर्यात गर्न स्वीकृति दिइएको थियो। बाढीले जलविद्युत् पूर्वाधारमा क्षति पुर्याउँदा भारतको हरियाणा राज्यतर्फको विद्युत् निर्यातसमेत आंशिक रूपमा प्रभावित भएको थियो।
वैकल्पिक आयोजनाबाट विद्युत् आपूर्ति
नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठका अनुसार भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरण (Central Electricity Authority) ले वैकल्पिक जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् बंगलादेशमा निर्यात गर्न स्वीकृति दिएपछि आपूर्ति पुनः सुरु भएको हो।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार सोलुखोला र काबेली–१ जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् बंगलादेशमा निर्यात गर्न स्वीकृति दिइएको छ। त्यस्तै, लोअर मोदीखोला जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् भारतको हरियाणामा आपूर्ति गर्न अनुमति दिइएको छ।
यसअघि बंगलादेशतर्फ विद्युत् आपूर्तिका लागि स्वीकृति पाएका त्रिशूली र चिलिमे आयोजनाको सट्टा वैकल्पिक आयोजनालाई समावेश गरिएको हो। यसले प्राकृतिक विपद्का कारण केही आयोजनामा क्षति पुगे पनि अन्य आयोजनाबाट विद्युत् व्यापार निरन्तरता दिन सकिने देखाएको छ।
बंगलादेशसँग पाँच वर्षे विद्युत् व्यापार सम्झौता
नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्ड (BPDB) बीच सन् २०२४ अक्टोबर ३ मा पाँच वर्षका लागि मौसमी विद्युत् निर्यातसम्बन्धी सम्झौता भएको थियो।
उक्त सम्झौताअनुसार नेपालले प्रत्येक वर्ष जुन १५ देखि नोभेम्बर १५ सम्म बंगलादेशलाई दैनिक ४० मेगावाट विद्युत् आपूर्ति गर्ने व्यवस्था छ। नेपालबाट बंगलादेशमा विद्युत् पठाउन भारतको प्रसारण पूर्वाधार प्रयोग गरिन्छ।
नेपालले घरेलु माग पूरा गरेपछि मनसुनका समयमा उत्पादन हुने अतिरिक्त विद्युत् छिमेकी मुलुकमा बिक्री गर्दै आएको छ। बंगलादेशतर्फको आपूर्ति पुनः सुरु हुँदा वर्षायामको अतिरिक्त विद्युत् व्यवस्थापन तथा क्षेत्रीय विद्युत् व्यापारलाई निरन्तरता दिन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
भारतमा विद्युत् निर्यातबाट पनि बढ्दो आम्दानी
बंगलादेशतर्फको आपूर्ति पुनः सुरु भएको समयमा नेपालले भारतमा विद्युत् निर्यातबाट समेत उल्लेख्य आम्दानी गरेको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२६ को सेप्टेम्बर अर्थात् मध्य सेप्टेम्बरदेखि मध्य अक्टोबरसम्म भारतमा ६३३.९९ मिलियन युनिट विद्युत् निर्यात गरी करिब ५ अर्ब ९२ करोड ५० लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको छ।
यो आम्दानी अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा करिब ९६ करोड २० लाख रुपैयाँ बढी हो। अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा विद्युत् निर्यातबाट ४ अर्ब ९६ करोड ३० लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको थियो।
भारतमा विद्युत् बिक्री द्विपक्षीय सम्झौता तथा इन्डियन इनर्जी एक्सचेन्ज (IEX) को डे-अहेड र रियल-टाइम बजारमार्फत हुँदै आएको छ। चालु आर्थिक वर्ष २०२६/२७ को पहिलो तीन महिनामा नेपालले विद्युत् निर्यातबाट कुल करिब १६ अर्ब १५ करोड १३ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको प्राधिकरणको तथ्याङ्कले देखाउँछ।
क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण
बाढीका कारण जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुग्दा विद्युत् निर्यात प्रभावित भए पनि वैकल्पिक आयोजनाबाट आपूर्ति पुनः सुरु हुनुले नेपालको क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापारलाई निरन्तरता दिन सहयोग गरेको छ।
नेपालले जलविद्युत् उत्पादन क्षमता विस्तार गर्दै भारत र बंगलादेशजस्ता बजारमा विद्युत् बिक्री गर्ने सम्भावना बढाइरहेको छ। तर, यस्तो व्यापारलाई दीर्घकालीन रूपमा भरपर्दो बनाउन जलविद्युत् आयोजना, प्रसारण लाइन तथा अन्य ऊर्जा पूर्वाधारलाई प्राकृतिक विपद्बाट सुरक्षित बनाउनु महत्त्वपूर्ण हुनेछ।
प्रतिक्रिया 0