Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
इरानमाथि अमेरिकी प्रतिबन्धपछि चीनको कडा चेतावनी
बुधबार, १० भदौ २०८३, बिहान ५:४४
काठमाडौं । इरानमाथि अमेरिकाले प्रतिबन्धको दायरा थप विस्तार गरेपछि चीनले आफ्ना वैध अधिकार र हितको रक्षा गर्न आवश्यक कदम चाल्ने चेतावनी दिएको छ। पछिल्लो अमेरिकी कदमले वासिङ्टन र बेइजिङबीच इरानको व्यापार तथा ऊर्जा कारोबारलाई लिएर नयाँ तनाव सिर्जना गर्ने संकेत देखिएको छ।
अमेरिकी ट्रेजरी विभागले इरानको अर्थतन्त्रलाई थप दबाबमा पार्ने उद्देश्यसहित करिब ६० व्यक्ति, संस्था तथा पानीजहाजलाई प्रतिबन्धमा राखेको छ। प्रतिबन्ध इरानको तेल बिक्री, सैन्य तथा आणविक कार्यक्रम, साइबर गतिविधि र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार सञ्जालसँग सम्बन्धित पक्षमा केन्द्रित छ।
अमेरिकाले यसपटक इरानसँग प्रत्यक्ष कारोबार गर्ने पक्ष मात्र नभई इरानका व्यापारिक साझेदारलाई समेत दबाब दिने नीति अघि सारेको छ। वासिङ्टनले इरानसँग आर्थिक सम्बन्ध कायम राख्ने देश वा संस्थामाथि ‘सेकेन्डरी स्यान्क्सन’ लगाउन सक्ने चेतावनी दिएको छ। यसको अर्थ अमेरिकी प्रतिबन्धको प्रत्यक्ष लक्ष्यमा नपरेका विदेशी कम्पनी वा वित्तीय संस्थाले पनि इरानसँग कारोबार गरे अमेरिकी वित्तीय प्रणालीमा पहुँच गुमाउने जोखिम सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
चीन किन दबाबमा छ?
अमेरिकी प्रतिबन्ध अभियानको सबैभन्दा संवेदनशील पक्ष चीनसँग जोडिएको छ। चीन लामो समयदेखि इरानी तेलको सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता रहँदै आएको छ। अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण इरानबाट चीनतर्फ जाने तेल प्रवाहमा पहिले नै असर परेको भए पनि दुई देशबीचको ऊर्जा तथा व्यापारिक सम्बन्ध पूर्ण रूपमा रोकिएको छैन।
यही कारण अमेरिकाले इरानको अर्थतन्त्रमा प्रभावकारी दबाब सिर्जना गर्न चीनको भूमिकालाई महत्वपूर्ण रूपमा हेरेको छ। तर चीनमाथि अत्यधिक कडा कदम चाल्दा त्यसले वासिङ्टन–बेइजिङ सम्बन्धमा थप तनाव ल्याउन सक्ने भएकाले अमेरिकी कदममा रणनीतिक सावधानीसमेत देखिएको छ।
चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले अमेरिकाको पछिल्लो कदमलाई नजिकबाट नियालिरहेको बताउँदै चीनले आफ्ना वैध अधिकार तथा हितको रक्षा गर्न आवश्यक काम गर्ने स्पष्ट संकेत दिएको छ। बेइजिङले एकपक्षीय प्रतिबन्धको विरोध गर्दै आएको छ र इरानसँगको आफ्नो व्यापारिक सम्बन्धलाई आफ्नो वैध आर्थिक हितका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।
प्रतिबन्धको दायरा कहाँसम्म?
अमेरिकाको नयाँ अभियान तेल कारोबारमा मात्र सीमित छैन। डिजिटल सम्पत्ति, प्रविधि, सुन, उड्डयन र समुद्री ढुवानीलगायत क्षेत्रलाई समेत प्रतिबन्धको दायरामा ल्याइएको छ। इरानको तेल बिक्री सहज बनाउने ब्रोकर, वित्तीय मध्यस्थ तथा केही ट्यांकरलाई पनि लक्षित गरिएको छ।
अमेरिकाले इरानको तेल आम्दानीलाई कमजोर बनाएर तेहरानमाथि आर्थिक दबाब बढाउने लक्ष्य राखेको छ। तर इरानी तेलको ठूलो हिस्सा चीनसँग जोडिएकाले अमेरिकी प्रतिबन्धको प्रभाव कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने विषयमा चीनको प्रतिक्रिया महत्वपूर्ण बन्ने देखिन्छ।
विश्व बजारमा पनि असर
इरान विश्व ऊर्जा बजारका लागि महत्वपूर्ण देश भएकाले प्रतिबन्धको विस्तारले तेल आपूर्ति र मूल्यमा समेत असर पार्न सक्छ। यद्यपि पछिल्लो अमेरिकी घोषणापछि बजारले तत्काल ठूलो प्रतिक्रिया देखाएन। मंगलबार ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य करिब ०.८ प्रतिशत घटेर ८९.८४ डलर तथा अमेरिकी डब्लूटीआई ०.७ प्रतिशत घटेर ८४.३७ डलर प्रतिब्यारेलमा पुगेको रिपोर्ट छ।
तर अमेरिका–इरान तनाव अझ बढेमा र चीनले अमेरिकी प्रतिबन्धको प्रतिकार गर्ने कदम चालेमा ऊर्जा आपूर्ति, समुद्री ढुवानी, अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय कारोबार र विश्व व्यापारमा थप अनिश्चितता सिर्जना हुन सक्छ।
इरानमाथिको अमेरिकी प्रतिबन्ध अब केवल वासिङ्टन र तेहरानबीचको आर्थिक संघर्षमा सीमित नरही चीनको व्यापारिक तथा ऊर्जा हितसँग समेत प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ। त्यसैले आगामी दिनमा चीनले कस्तो कदम चाल्छ भन्ने विषय अमेरिकी प्रतिबन्धको प्रभाव र विश्व अर्थतन्त्र दुवैका लागि महत्वपूर्ण बन्ने देखिन्छ।
प्रतिक्रिया 0