बैंकिङ समाचार, सूचना र विचारको सम्पूर्ण प्याकेज
बिजुली बेचेर नेपालले कमायो २९.३२ अर्ब
बिहीबार, ७ श्रावण २०८३, बिहान ११:३०
काठमाडौं । नेपालले विद्युत व्यापारमा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। नेपाल विद्युत प्राधिकरण (NEA) ले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ (२०२५/२६) मा भारत र बंगलादेशतर्फ विद्युत निर्यातबाट रु. २९ अर्ब ३२ करोड आम्दानी गरेको छ। आन्तरिक माग पूरा गरी वर्षायाममा उत्पादन भएको अतिरिक्त विद्युत छिमेकी मुलुकमा बिक्री गर्दा नेपालले हालसम्मकै उच्च निर्यात आम्दानी हासिल गरेको हो।
प्राधिकरणका अनुसार भारतको इन्डियन इनर्जी एक्सचेञ्ज (IEX) को डे–अहेड तथा रियल–टाइम बजार र एनभीभीएन (NVVN) सँग भएको मध्यमकालीन विद्युत बिक्री सम्झौतामार्फत ठूलो परिमाणमा विद्युत निर्यात गरिएको हो। त्यस्तै, नेपाल–भारत–बंगलादेशबीच भएको त्रिपक्षीय व्यवस्थाअनुसार भारतको प्रसारण लाइन प्रयोग गरेर बंगलादेशमा ४० मेगावाट विद्युत निर्यात भइरहेको छ। वर्षायाममा नेपालले दैनिक करिब १,२०० मेगावाट सम्म विद्युत भारत तथा ४० मेगावाट बंगलादेशतर्फ निर्यात गरेको प्राधिकरणले जनाएको छ।
यद्यपि नेपाल वर्षायाममा विद्युत निर्यातकर्ता बने पनि हिउँदमा नदीको बहाव घट्ने भएकाले आन्तरिक उत्पादनले माग धान्न नसक्दा भारतबाट विद्युत आयात गर्नुपर्ने अवस्था अझै कायम छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा भारतबाट विद्युत खरिद गर्न करिब रु. १६ अर्ब खर्च भएको प्राधिकरणको वित्तीय विवरणले देखाएको छ। तथापि, निर्यातबाट प्राप्त आम्दानी आयातमा भएको खर्चभन्दा उल्लेखनीय रूपमा बढी रहेकाले नेपालले करिब रु. १३ अर्बको खुद विद्युत व्यापार बचत (Net Power Trade Surplus) हासिल गरेको छ। यसलाई नेपालको ऊर्जा व्यापार इतिहासकै महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ।
नेपालको सीमापार विद्युत व्यापार सन् २०२१ मा भारतले पहिलो पटक नेपालबाट विद्युत आयात गर्न अनुमति दिएपछि तीव्र गतिमा विस्तार भएको हो। त्यसयता निर्यातको मात्रा वर्षेनी बढ्दै गएको छ। सन् २०२४ को अन्त्यदेखि बंगलादेशमा समेत नियमित विद्युत निर्यात सुरु भएपछि नेपालको जलविद्युतले दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय ऊर्जा बजारमा नयाँ अवसर प्राप्त गरेको छ।
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले आगामी वर्षहरूमा थप जलविद्युत आयोजना सञ्चालनमा आएसँगै भारत र बंगलादेशतर्फ विद्युत निर्यात अझ विस्तार हुने अपेक्षा गरेको छ। उच्च क्षमताका अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन, दीर्घकालीन विद्युत खरिद–बिक्री सम्झौता तथा क्षेत्रीय ऊर्जा सहकार्य विस्तारले नेपाललाई दक्षिण एसियाको स्वच्छ ऊर्जा निर्यातकर्ताका रूपमा स्थापित गर्नुका साथै विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने प्रमुख स्रोतका रूपमा ऊर्जा क्षेत्रलाई विकास गर्ने विश्वास गरिएको छ।
प्रतिक्रिया 0