ट्रम्प–सी–पुटिन शिखर बैठकमा शान्तिको प्रतिबद्धता, ठोस उपलब्धि शून्य

शुक्रबार, ४ मंसिर २०८३, दिउँसो १:३६


सेन्जेन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले व्यक्तिगत सम्बन्ध र प्रत्यक्ष संवादलाई प्राथमिकता दिँदै अघि बढाएको कूटनीतिक रणनीतिको सीमा चीनको सेन्जेनमा भएको त्रिपक्षीय शिखर बैठकले उजागर गरेको छ। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भएको ऐतिहासिक भनिएको बैठकले विश्व शान्ति र आणविक जोखिम न्यूनीकरणका विषयमा प्रतीकात्मक सहमति गरे पनि प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय विवाद समाधान गर्ने दिशामा ठोस उपलब्धि हासिल गर्न सकेन।

नोभेम्बर १९ मा भएको उक्त बैठकमा विश्वका तीन प्रमुख आणविक शक्ति भएका मुलुकका नेताहरू सहभागी थिए। बैठकपछि तीनै नेताले आणविक युद्ध कहिल्यै लडिनु हुँदैन र त्यसबाट कसैले विजय हासिल गर्न नसक्ने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याउँदै शान्ति घोषणापत्र जारी गरेका थिए। साथै आणविक जोखिम न्यूनीकरणका विषयमा संवाद अघि बढाउने सहमति पनि भएको छ। तर, त्यसका लागि कुनै निश्चित समयतालिका सार्वजनिक गरिएको छैन।

बैठकमा आणविक हतियार नियन्त्रणसम्बन्धी नयाँ वार्ताको ठोस योजना बन्न सकेन। त्यस्तै, इरानसँगको युद्ध, युक्रेन युद्ध, ताइवानसम्बन्धी तनाव तथा अमेरिका–चीनबीचको व्यापार र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) क्षेत्रमा देखिएका मतभेद समाधान गर्ने विषयमा पनि उल्लेखनीय प्रगति भएन। ट्रम्पले लामो समयदेखि अघि बढाउन खोजेको आणविक हतियार नियन्त्रणसम्बन्धी सम्झौताको विषयसमेत निष्कर्षमा पुग्न सकेन।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो बैठकबाट चीन र रुसले तुलनात्मक रूपमा बढी कूटनीतिक लाभ लिएका छन्। सी जिनपिङले विश्वका प्रमुख शक्तिहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याएर चीनको अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक प्रभाव प्रदर्शन गर्ने अवसर पाए। अर्कोतर्फ, पुटिनले रुसमाथि अन्तर्राष्ट्रिय दबाब र आलोचना कायम रहेकै अवस्थामा अमेरिकी र चिनियाँ राष्ट्रपतिसँग समान हैसियतमा प्रस्तुत हुने अवसर प्राप्त गरे। त्यसक्रममा रुसले कुनै ठूलो रणनीतिक छुट दिनुपरेन।

ट्रम्पले भने बैठकलाई आफ्नो कूटनीतिक सफलताका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। उनले एनबीसी न्युजसँगको कुराकानीमा बैठकको सफलतालाई १० मध्ये १२ अंक दिएका थिए। चीन भ्रमणका क्रममा सी जिनपिङले विमानस्थलमै गरेको भव्य स्वागत र सैन्य सम्मानलाई समेत उनले अमेरिकी प्रभाव र आफ्नो व्यक्तिगत सम्बन्धको उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गरेका थिए।

तर, अमेरिकी विपक्षी दलका नेताहरू र केही अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकले बैठकलाई उपलब्धिभन्दा बढी प्रदर्शनमा केन्द्रित भएको बताएका छन्। अमेरिकी डेमोक्रेटिक नेता चक सुमरले चीन र रुसबाट कुनै अर्थपूर्ण प्रतिबद्धता प्राप्त नगरेको भन्दै बैठकको आलोचना गरेका छन्। जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले पनि सेन्जेन बैठक मुख्यतः फोटो खिचाउने अवसरमा सीमित भएको टिप्पणी गरेका छन्।

युरोपेली मुलुकहरूले पनि बैठकमा युक्रेन र युरोपको सहभागिता नरहेको तथा ट्रम्पले पुटिनलाई मित्रका रूपमा प्रस्तुत गरेको विषयमा असन्तुष्टि जनाएका छन्। विशेषगरी युक्रेन युद्धको समाधानमा युक्रेन र युरोपेली मुलुकहरूलाई बाहिर राखेर गरिने कुनै पनि ठूलो शक्ति राष्ट्रबीचको सहमतिले थप चिन्ता सिर्जना गर्न सक्ने उनीहरूको धारणा छ।

यद्यपि, आणविक हतियार भएका तीन प्रमुख राष्ट्रका नेताहरू एउटै टेबलमा बसेर जोखिम न्यूनीकरणबारे संवाद गर्न सहमत हुनुलाई केही विज्ञले सकारात्मक मानेका छन्। तर, घोषणापत्र र प्रतिबद्धताले मात्र वास्तविक उपलब्धि हासिल नहुने उनीहरूको भनाइ छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार ट्रम्पको व्यक्तिगत सम्बन्धमा आधारित कूटनीतिले उच्चस्तरीय भेटघाट र अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान आकर्षित गर्न सफल भए पनि त्यसलाई ठोस सम्झौता र दीर्घकालीन परिणाममा बदल्न चुनौती देखिएको छ। आगामी दिनमा इरान र युक्रेन युद्धको समाधान तथा आणविक हतियार नियन्त्रणमा हुने प्रगतिले ट्रम्पको कूटनीतिक रणनीतिको वास्तविक सफलता निर्धारण गर्नेछ।

-एजेन्सी

प्रतिक्रिया 0