Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
चिनियाँ एआईको विश्व विस्तार र नेपालको सम्भावना
आइतबार, ४ आश्विन २०८३, बेलुका ६:१३
चीनमा विकास भएका कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रविधि विश्व बजारमा तीव्र रूपमा फैलिरहेका छन्। डिपसिक, क्वेन, किमी, मिनिम्याक्सलगायत चिनियाँ एआई मोडलले कम लागत, सहज पहुँच र विभिन्न क्षेत्रमा प्रयोग गर्न सकिने क्षमताका कारण अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगकर्ता आकर्षित गरिरहेका छन्। यसले एआई क्षेत्रमा अमेरिकामाथिको निर्भरता मात्र होइन, चीनले विकास गरिरहेको वैकल्पिक प्रविधि प्रणालीलाई पनि विश्व बजारमा स्थापित गर्ने सम्भावना बढाएको छ।
तर एआई मोडलको विश्वव्यापी लोकप्रियता बढ्दैमा त्यसबाट ठूलो नाफा सुनिश्चित हुन्छ भन्ने छैन। एआई विकास, तथ्यांक प्रशोधन, कम्प्युटिङ पूर्वाधार र अनुसन्धानमा ठूलो लगानी आवश्यक हुन्छ। त्यसैले धेरै प्रयोगकर्ता प्राप्त गर्नु र त्यसलाई दिगो आम्दानीमा रूपान्तरण गर्नु चिनियाँ एआई कम्पनीका लागि प्रमुख चुनौती बनेको छ। यही कारण चीनको एआई प्रतिस्पर्धा प्रविधिको विकाससँगै व्यवसायिक मोडल, लगानी र दीर्घकालीन बजार प्रभावको प्रतिस्पर्धा पनि बनेको छ।
चिनियाँ एआईको विस्तारले नेपालका लागि भने नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्न सक्छ। नेपालले विदेशी एआई प्रविधि प्रयोग गरेर बैंकिङ, वित्तीय सेवा, सरकारी सेवा, शिक्षा, कृषि, पर्यटन तथा साना व्यवसायमा कामको लागत घटाउन र सेवा प्रवाहलाई छिटो बनाउन सक्छ। विशेषगरी नेपाली भाषामा आधारित एआई प्रणाली विकास गर्न सकेमा स्थानीय प्रयोगकर्ताका लागि डिजिटल सेवा अझ सहज बनाउन सकिने सम्भावना छ। कम लागतमा उपलब्ध हुने एआई मोडलले नेपालजस्ता विकासशील अर्थतन्त्रलाई अत्याधुनिक प्रविधिमा पहुँच विस्तार गर्न पनि सहयोग पुर्याउन सक्छ।
नेपालको बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्रमा यसको सम्भावना अझ महत्वपूर्ण देखिन्छ। ग्राहकका प्रश्नको स्वचालित जवाफ, कागजातको विश्लेषण, ऋणसम्बन्धी प्रारम्भिक मूल्यांकन, जोखिम पहिचान, ठगी नियन्त्रण, वित्तीय साक्षरता तथा आन्तरिक प्रशासनमा एआई प्रयोग विस्तार गर्न सकिन्छ। तर बैंकिङ क्षेत्रमा एआई प्रयोग गर्दा ग्राहकको व्यक्तिगत तथा वित्तीय तथ्यांकको सुरक्षा, गोपनीयता, साइबर सुरक्षा र निर्णय प्रक्रियाको पारदर्शितालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने हुन्छ।
नेपालका लागि अर्को ठूलो सम्भावना एआईमा आधारित सेवा निर्यात हो। दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्न सकेमा नेपाली युवाले देशमै बसेर अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीका लागि सफ्टवेयर, तथ्यांक व्यवस्थापन, एआई प्रशिक्षण, सामग्री निर्माण तथा अन्य डिजिटल सेवा प्रदान गर्न सक्छन्। त्यस्तै, पर्याप्त डिजिटल पूर्वाधार र विद्युत् उपलब्धतालाई उपयोग गर्दै तथ्यांक केन्द्र तथा हरित डिजिटल पूर्वाधार विकास गर्ने सम्भावनाले नेपालको प्रविधि क्षेत्रलाई नयाँ दिशातर्फ लैजान सक्छ।
यसकारण चिनियाँ एआईको विस्तारलाई नेपालले केवल विदेशी प्रविधि प्रयोग गर्ने अवसरका रूपमा नभई आफ्नै एआई क्षमता विकास गर्ने अवसरका रूपमा हेर्न सक्छ। विदेशी एआई मोडल प्रयोगसँगै नेपाली भाषा र स्थानीय आवश्यकतामा आधारित प्रविधि विकास, दक्ष जनशक्ति उत्पादन, तथ्यांक सुरक्षा, अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तनमा लगानी बढाउन सकेमा एआई नेपालको डिजिटल अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ।
त्यसैले, चिनियाँ एआईको विश्व विस्तारले नेपालसामु एउटा महत्वपूर्ण सम्भावना प्रस्तुत गरेको छ-प्रविधि आयात गरेर प्रयोग गर्ने मात्र होइन, त्यसलाई स्थानीयकरण गरेर नयाँ सेवा, रोजगारी र व्यवसाय सिर्जना गर्ने। नेपालले एआईको विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धाबाट कति आर्थिक लाभ लिन सक्छ भन्ने कुरा प्रविधि उपलब्धताभन्दा पनि त्यसलाई आफ्नै आवश्यकता र अर्थतन्त्रसँग कसरी जोडिन्छ भन्नेमा निर्भर रहनेछ।
प्रतिक्रिया 0