Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
रुसमा इन्धन संकट गहिरिँदा भारत बन्यो पेट्रोलको प्रमुख आपूर्तिकर्ता
सोमबार, १५ भदौ २०८३, बिहान ७:११
रुस आफैं विश्वकै प्रमुख तेल उत्पादक तथा निर्यातकर्ता देश भए पनि पछिल्लो समय घरेलु पेट्रोल अभावका कारण भारतबाटै पेट्रोल आयात गर्न बाध्य भएको छ। युक्रेनले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा लगातार ड्रोन आक्रमण गरेपछि रिफाइनरी सञ्चालन प्रभावित हुँदा रुसको घरेलु इन्धन उत्पादनमा ठूलो गिरावट आएको हो।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार पछिल्ला दुई महिनामा भारतबाट रुसतर्फ करिब १० लाख ब्यारेल पेट्रोल निर्यात भएको छ। अगस्टमा मात्रै रुसले एसियाली मुलुकहरूबाट ठूलो परिमाणमा प्रशोधित इन्धन आयात गरिरहेको छ, जसमा भारतको हिस्सा उल्लेख्य देखिएको छ। यसले भारत–रुस ऊर्जा व्यापारमा एउटा असामान्य अवस्था सिर्जना गरेको छ—रुसबाट भारतले ठूलो मात्रामा कच्चा तेल खरिद गरिरहेको अवस्थामा अहिले भारतबाटै रुसले प्रशोधित पेट्रोल खरिद गर्न थालेको हो।
रुसी रिफाइनरीहरूमा भएको क्षतिका कारण अगस्टको अन्त्यतिर रुसको पेट्रोल उत्पादन घरेलु मागको करिब ७० प्रतिशतमा सीमित भएको Reuters ले जनाएको छ। दैनिक उत्पादन करिब ८० हजार टनमा झर्दा गर्मी यामको माग करिब १ लाख १५ हजार टन रहेको बताइएको छ। त्यसपछि केही क्षेत्रमा पेट्रोल खरिदमा सीमा तोक्ने, बिक्रीलाई नियन्त्रित गर्ने तथा इन्धन निर्यातमा थप प्रतिबन्ध लगाउनेजस्ता कदम चालिएका छन् ।
भारतबाट रुसमा पेट्रोल पुग्नु दुई देशबीचको परम्परागत ऊर्जा व्यापारमा आएको महत्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ। यसअघि रुस विश्व बजारमा कच्चा तेल र प्रशोधित इन्धनको प्रमुख निर्यातकर्ता थियो। तर युक्रेनी ड्रोन आक्रमणले रिफाइनिङ क्षमतामा असर पुर्याएपछि आफ्नै घरेलु बजारको माग धान्न रुसले भारतसहित अन्य देशबाट इन्धन ल्याउन थालेको हो।
विशेषगरी भारतको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बनेको छ, किनकि भारतसँग ठूलो प्रशोधन क्षमता छ र ऊ पेट्रोलियम उत्पादनको निर्यातकर्ता पनि हो। यस परिस्थितिले भारतलाई क्षेत्रीय मात्र नभई विश्वव्यापी इन्धन बजारमा ‘स्विङ सप्लायर’ अर्थात् आवश्यकताअनुसार विभिन्न बजारमा इन्धन आपूर्ति गर्न सक्ने देशका रूपमा थप बलियो बनाउने देखिएको छ।
यो घटनाले रुस–भारत सम्बन्धको अर्को रोचक पक्ष पनि देखाएको छ। रुस भारतको प्रमुख कच्चा तेल आपूर्तिकर्ता बनेको छ भने अहिले भारतले रुसलाई प्रशोधित पेट्रोल उपलब्ध गराउन थालेको छ। अर्थात् एउटै ऊर्जा व्यापार सम्बन्धमा रुसबाट भारतमा कच्चा तेल र भारतबाट रुसमा पेट्रोल जाने अवस्था बनेको छ।
प्रतिक्रिया 0