Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
साउदी–यमन तनावमा चीनको कूटनीतिक सक्रियता
शुक्रबार, २ आश्विन २०८३, बिहान ९:२८
साउदी अरब र यमनका इरानसमर्थित हुथी विद्रोहीबीच बढ्दो सैन्य तनावबीच क्षेत्रीय कूटनीतिमा चीनको भूमिका बढेको छ। अमेरिकाले हुथीविरुद्ध साउदी अरबलाई प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेपमार्फत सहयोग गर्न हिचकिचाइरहेका बेला रियादले चीनसँग कूटनीतिक सहयोग खोजेको हो। रोयटर्सका अनुसार साउदीको आग्रहपछि चीनले इरानसँग निजी रूपमा सम्पर्क गर्दै यमनका हुथी समूहलाई थप सैन्य गतिविधि नियन्त्रण गर्न दबाब दिन आग्रह गरेको रोयटर्सले जनाएको छ।
हालैका दिनमा हुथीहरूले यमनको रेड सी तटीय क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति विस्तार गरेका छन्। बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्यको आसपासको गतिविधि बढेपछि साउदीको सुरक्षा, तेल निर्यात र अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापारमाथि जोखिम बढेको छ। हुथीहरूले साउदीका विभिन्न क्षेत्रमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमणसमेत गरेका छन् भने साउदी र यमनी सरकारी पक्षले हुथी नियन्त्रणमा रहेका क्षेत्रमा हवाई कारबाही तीव्र बनाएका छन्।
अमेरिकाले भने अहिलेसम्म हुथीविरुद्ध प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीमा सहभागी हुने निर्णय गरेको छैन। यसअघि साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग हुथीविरुद्ध सैन्य सहयोग मागेको र वासिङ्टनले प्रत्यक्ष आक्रमणको सट्टा गुप्तचर सूचना तथा लक्ष्य पहिचानसम्बन्धी सहयोगमा जोड दिएको रोयटर्सले जनाएको थियो। पछिल्लो समय अमेरिकी अधिकारीहरूले हुथी प्रतिनिधिसँग ओमानमा वार्तासमेत गरेका छन्।
यसैबीच चीनले सार्वजनिक रूपमा संयम, संवाद र राजनीतिक समाधानको पक्षमा जोड दिँदै आएको छ। तर साउदीको आग्रहपछि इरानलाई हुथी गतिविधि नियन्त्रण गर्न निजी रूपमा दबाब दिनु बेइजिङको कूटनीतिक सक्रियताको महत्वपूर्ण संकेतका रूपमा देखिएको छ। चीनले सन् २०२३ मा साउदी अरब र इरानबीच सम्बन्ध सुधारका लागि मध्यस्थता गरेको थियो। अहिलेको संकटमा पनि चीनले क्षेत्रीय स्थिरता र ऊर्जा आपूर्ति मार्गको सुरक्षालाई आफ्नो आर्थिक तथा रणनीतिक हितसँग जोडेर हेरेको छ।
तर चीनको आग्रहमा इरानले कति प्रभावकारी रूपमा प्रतिक्रिया जनाउँछ भन्ने स्पष्ट भइसकेको छैन। रोयटर्सका अनुसार इरानले क्षेत्रीय स्थिरता अमेरिकी–इजरायली युद्ध अन्त्यसँग जोडिएको धारणा चीनसमक्ष राखेको छ। चीनसँग इरानमाथि आर्थिक प्रभाव प्रयोग गर्ने सम्भावना भए पनि बेइजिङले अहिलेसम्म आर्थिक दबाबको स्पष्ट धम्की दिएको छैन। त्यसैले हुथी संकटमा चीनको कूटनीतिक पहलले तत्काल सैन्य तनाव घटाउँछ वा थप वार्ताको वातावरण बनाउँछ भन्ने विषय अझै अनिश्चित छ।
यस संकटको प्रभाव यमन र साउदी अरबको सुरक्षामा मात्र सीमित छैन। रेड सी र बाब अल–मन्देब क्षेत्र विश्वव्यापी समुद्री व्यापार तथा ऊर्जा ढुवानीका महत्वपूर्ण मार्ग भएकाले लामो समयसम्म तनाव कायम रहेमा तेल आपूर्ति, ढुवानी लागत र विश्व बजारमा थप दबाब पर्न सक्ने चिन्ता छ। पछिल्लो समय तेलको मूल्यसमेत मध्यपूर्वको आपूर्ति जोखिमसँगै उच्च स्तरमा रहँदै आएको छ।
मुख्य कूटनीतिक प्रश्न अब यही बनेको छ, अमेरिका प्रत्यक्ष युद्धमा प्रवेश गर्न नचाहेको अवस्थामा चीनले इरानमार्फत हुथी गतिविधि नियन्त्रण गर्न कति प्रभाव पार्न सक्छ? यसको जवाफले यमनको द्वन्द्व मात्र होइन, रेड सीको सुरक्षा, विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र मध्यपूर्वमा चीनको बढ्दो कूटनीतिक भूमिकालाई समेत प्रभावित गर्न सक्छ।
प्रतिक्रिया 0