Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
असारमा घरजग्गा कारोबारमा उछाल, राजस्व १२८ प्रतिशतले बढ्यो
आइतबार, ३ श्रावण २०८३, बेलुका ४:१८
काठमाडौं। नेपालको घरजग्गा कारोबारमा आर्थिक वर्षको अन्तिम महिना असारमा उछाल आएको छ। वैशाख र जेठ महिनासम्म अपेक्षाकृत सुस्त देखिएको घरजग्गा बजार असारमा आइपुग्दा राजस्व संकलन, लिखत पारित तथा अन्य मालपोत सेवामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाएको छ।
भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागको जेठ र असार महिनाको तुलनात्मक तथ्याङ्कअनुसार, जेठ महिनामा ५ अर्ब २४ करोड ४२ लाख ५१ हजार १०१ रुपैयाँ रहेको कुल राजस्व संकलन असारमा बढेर ११ अर्ब ९४ करोड ८९ लाख ७४ हजार ४५४ रुपैयाँ पुगेको छ। अर्थात्, एकै महिनामा ६ अर्ब ७० करोड ४७ लाख रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व थपिएको छ, जुन जेठको तुलनामा करिब १२८ प्रतिशतको वृद्धि हो।
त्यसैगरी, असार महिनामा देशभरका भूमि प्रशासन (मालपोत) कार्यालयबाट कुल १ लाख ९३ हजार २८ वटा सेवा प्रवाह भएका छन्। तीमध्ये ७० हजार ४८० वटा लिखत पारित, ४२ हजार ९९६ वटा रोक्का, ३८ हजार ८०२ वटा फुकुवा, १९ हजार १५९ वटा संशोधन, ५ हजार ८४६ वटा नामसारी, ५ हजार ५७४ वटा हालसाविक तथा ४ हजार २९ वटा दाखिल खारेज सेवा सम्पन्न भएका छन्।
उपत्यकामा कारोबारको उच्च चाप
राजस्व संकलनका आधारमा काठमाडौँ उपत्यकाका प्रमुख मालपोत कार्यालयहरूमा असार महिनामा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ।
लगनखेल (ललितपुर) मा जेठमा २६ करोड २८ लाख रुपैयाँ रहेको रजिष्ट्रेशन दस्तुर असारमा बढेर ६६ करोड ६३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ, जुन करिब १५४ प्रतिशतको वृद्धि हो।
कलङ्की (काठमाडौं) मा जेठको १७ करोड ८ लाख रुपैयाँ दस्तुर असारमा ५२ करोड ६० लाख रुपैयाँ पुगेको छ, अर्थात् करिब २०८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
त्यस्तै, डिल्लीबजारमा २० करोड १५ लाख रुपैयाँबाट ४७ करोड ९२ लाख रुपैयाँ तथा चावहिलमा १६ करोड ७१ लाख रुपैयाँबाट ४२ करोड ७७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
पूँजीगत लाभ करमा उल्लेखनीय वृद्धि
घरजग्गा बिक्रीबाट उठ्ने पूँजीगत लाभ करमा पनि उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ। कलङ्की मालपोत कार्यालयले जेठमा १३ करोड ४७ लाख रुपैयाँ संकलन गरेकोमा असारमा ४५ करोड २ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। त्यसैगरी लगनखेलले १३ करोड २८ लाख रुपैयाँबाट ३३ करोड ३१ लाख रुपैयाँ पूँजीगत लाभ कर संकलन गरेको छ।
पूँजीगत लाभ करमा देखिएको वृद्धिले उच्च मूल्यका सम्पत्तिको किनबेच र स्वामित्व हस्तान्तरण उल्लेखनीय रूपमा बढेको संकेत गर्छ।
मोफसलमा पनि उस्तै उत्साह
घरजग्गा कारोबारको वृद्धि काठमाडौँ उपत्यकामा मात्र सीमित देखिएको छैन।
पोखरा (कास्की) मा रजिष्ट्रेशन दस्तुर ७ करोड ८५ लाख रुपैयाँबाट २० करोड ६७ लाख रुपैयाँ, चितवनमा ९ करोड ८० लाख रुपैयाँबाट १८ करोड ७५ लाख रुपैयाँ तथा इनरुवा (सुनसरी) मा ७ करोड २७ लाख रुपैयाँबाट १४ करोड ६५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
यसले देशका प्रमुख आर्थिक केन्द्रहरूमा पनि असार महिनामा घरजग्गा कारोबार उल्लेखनीय रूपमा बढेको देखाउँछ।
सेवा कर र अन्य शुल्कमा पनि उछाल
राजस्वका अन्य शीर्षकहरूमा पनि उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। जेठ महिनामा २८ करोड ६६ लाख रुपैयाँ रहेको सेवा कर असारमा बढेर ५५ करोड ३७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। बागमती सभ्यता शुल्क, डोर सुविधा शुल्क तथा मुख्यमन्त्री स्वच्छता अभियान शुल्कलगायतका शीर्षकमा पनि दोब्बरभन्दा बढी राजस्व संकलन भएको देखिन्छ।
किन बढ्यो कारोबार ?
असार महिनामा देखिएको वृद्धि पछाडि मुख्य रूपमा आर्थिक वर्ष समाप्त हुनुअघि कारोबार राफसाफ गर्ने प्रवृत्ति, सरकारी निकायको भुक्तानी तथा पूँजीगत खर्चको तीव्रता, बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट हुने धितो व्यवस्थापन, नामसारी, रोक्का र फुकुवा प्रक्रियाको चाप तथा नयाँ आर्थिक वर्षअघि सम्पत्ति व्यवस्थापन गर्ने सेवाग्राहीको प्रवृत्ति जिम्मेवार देखिन्छ।
यसले बैंकिङ प्रणालीमा कर्जा प्रवाहसँग सम्बन्धित धितो कारोबार, घरजग्गा खरिद–बिक्री तथा सम्पत्ति हस्तान्तरण एकैसाथ बढेको संकेत पनि गर्छ।
जेठ र असार महिनाको तुलनात्मक तथ्याङ्कले नेपालको घरजग्गा बजार अझै पनि 'सिजनल' र आर्थिक वर्षको अन्तिम महिना केन्द्रित रहेको देखाउँछ। जेठसम्म सुस्त देखिएको बजार असारमा आक्रामक रूपमा बढ्नुमा नीतिगत सहजता वा बैंकिङ कर्जाको उपलब्धताभन्दा पनि आर्थिक वर्षको अन्त्यमा हुने कारोबार राफसाफ तथा सरकारी खर्चको प्रवाह प्रमुख कारण रहेको देखिन्छ।
कुल ११ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन हुनुले घरजग्गा क्षेत्र अझै पनि नेपाल सरकारको महत्वपूर्ण राजस्व स्रोतका रूपमा रहेको पुष्टि गर्छ। यद्यपि, असार महिनाको यो उछाललाई मात्र आधार मानेर बजार पूर्ण रूपमा पुनरुत्थान भएको निष्कर्ष निकाल्न भने हतार हुनेछ। साउन र त्यसपछिका महिनाको तथ्याङ्कले मात्रै यो वृद्धि असारको मौसमी प्रभाव (seasonal effect) हो वा घरजग्गा बजारमा देखिएको दीर्घकालीन सुधारको संकेत हो भन्ने स्पष्ट पार्नेछ।
प्रतिक्रिया 0