रसुवा बाढी : बैंकिङ क्षेत्रमा प्रारम्भिक विवरणमै ठूलो क्षति

आइतबार, १४ भदौ २०८३, बेलुका ७:१२

रसुवा बाढी : बैंकिङ क्षेत्रमा प्रारम्भिक विवरणमै ठूलो क्षति

काठमाडौं । रसुवा र नुवाकोटमा आएको विनाशकारी बाढीले जनधन र भौतिक पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुर्‍याउनुका साथै बैंकिङ क्षेत्रलाई समेत गम्भीर धक्का दिएको छ। बाढीले बैंकका शाखा कार्यालय, भल्ट, एटीएम, नगद तथा अन्य भौतिक संरचना बगाउँदा अर्बौं रुपैयाँको निक्षेप तथा कर्जा प्रभावित भएको छ।

पछिल्लो विवरणअनुसार रसुवा र नुवाकोटका विभिन्न स्थानमा सञ्चालित ११ वटा वाणिज्य बैंकका १६ वटा शाखा पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन्। ती शाखामा रहेका ७३ हजार २७५ वटा निक्षेप खातामा ३ अर्ब ९८ करोड ८४ लाख १९ हजार रुपैयाँ निक्षेप रहेको थियो। त्यस्तै, २ हजार २८ वटा ऋण खातामार्फत २ अर्ब ३३ करोड १३ लाख ३३ हजार रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको थियो।

बैंकिङ क्षेत्रको भौतिक क्षति मात्रै प्रारम्भिक अनुमानमा ५५ करोड १६ लाख २८ हजार रुपैयाँ बराबर रहेको छ। यसमध्ये सबैभन्दा ठूलो क्षति कृषि विकास बैंकको त्रिशूली शाखामा भएको छ। आफ्नै भवनमा सञ्चालित उक्त शाखा पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त हुँदा करिब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको अनुमान छ। शाखामा रहेका ६४ वटा लकरसमेत बाढीबाट बगेका वा क्षतिग्रस्त भएका छन्।

भल्ट र एटीएममा रहेको १७ करोडभन्दा बढी नगद प्रभावित

बाढीले बैंकका शाखा भवन मात्रै होइन, भल्ट र एटीएममा राखिएको नगदसमेत बगाएको छ। प्रारम्भिक विवरणअनुसार १५ वटा शाखाको भल्टमा रहेको १५ करोड २ लाख १० हजार रुपैयाँ नगद बाढीमा परेको छ।

त्यस्तै, ७ वटा बैंकका एटीएममा लोड गरिएको १ करोड ७ लाख ५६ हजार ५०० रुपैयाँ को अवस्था अज्ञात छ। भल्ट, एटीएम र अन्य नगदसमेत जोड्दा करिब १७ करोड रुपैयाँभन्दा बढी नगद बाढीबाट प्रभावित भएको देखिन्छ।

कृषि विकास बैंकको त्रिशूली शाखाको भल्टमा रहेको १ करोड ७१ लाख २१ हजार रुपैयाँ, क्यास काउन्टरमा रहेको ४२ लाख रुपैयाँ र एटीएममा रहेको ५ लाख ६५ हजार रुपैयाँसमेत बाढीमा परेको छ। त्यसैगरी हिमालयन बैंकको बेत्रावती शाखाको भल्टमा रहेको २ करोड ८९ लाख ६० हजार रुपैयाँ र एटीएममा रहेको ३५ लाख ४९ हजार ५०० रुपैयाँसमेत प्रभावित भएको छ।

३१ जना बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रका कर्मचारी सम्पर्कविहीन

बाढीले बैंकिङ क्षेत्रको मानव क्षतिलाई अझ गम्भीर बनाएको छ। पछिल्लो विवरणअनुसार विभिन्न वाणिज्य बैंकमा कार्यरत २७ जना कर्मचारी सम्पर्कविहीन छन्। काठमाडौंमा रहेका बेला गोसाइँकुण्ड भ्रमणमा गएका मुक्तिनाथ विकास बैंकका २ कर्मचारी तथा लघुवित्त क्षेत्रका ६ कर्मचारीसमेत जोड्दा ३१ जना बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रका कर्मचारी सम्पर्कविहीन रहेको विवरण छ।

वाणिज्य बैंकतर्फ माछापुच्छ्रे बैंकका ५, ग्लोबल आइएमई बैंकका १, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकका ७, प्रभु बैंकका ५, एनएमबी बैंकका ४, सानिमा बैंकका २, लक्ष्मी सनराइज बैंकका २ र हिमालयन बैंकका १ कर्मचारी सम्पर्कमा नरहेको विवरण छ।

नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकका विभिन्न शाखामा कार्यरत १२ जना कर्मचारी घाइते भएका छन् भने कृषि विकास बैंकको त्रिशूली शाखाका एक कर्मचारी पनि घाइते भएका छन्।

लघुवित्तका शाखा र कर्मचारीसमेत प्रभावित

वाणिज्य बैंकसँगै लघुवित्त क्षेत्र पनि बाढीबाट प्रभावित भएको छ। स्वावलम्बन लघुवित्त, एनएमबी लघुवित्त र सामुदायिक लघुवित्तका बेत्रावती शाखामा कार्यरत ६ जना कर्मचारी अझै सम्पर्कमा नरहेको नेपाल लघुवित्त बैंकर्स संघले जनाएको छ।

त्यसैगरी छिमेक लघुवित्तको धौबुङ, निर्धन उत्थान लघुवित्तको कालिकास्थान, हिमालयन लघुवित्तको देवीघाट, विन नेपाल लघुवित्तका स्याफ्रुबेसी तथा बेत्रावती, सम्पदा लघुवित्तको बेत्रावती र एनआईसी एशिया लघुवित्तको बेत्रावती शाखामा समेत ठूलो क्षति पुगेको छ।

जलविद्युतमा रहेको बैंकको लगानी पनि जोखिममा

बाढीको अर्को ठूलो वित्तीय असर बैंकहरूको जलविद्युत् क्षेत्रमा रहेको कर्जामा देखिएको छ। प्रभावित क्षेत्रमा बैंकहरूको लगानी रहेका १३ वटा जलविद्युत् आयोजना, कुल ६७५ मेगावाट क्षमताका, समेत बाढीको चपेटामा परेका छन्।

ती आयोजनामा बैंकहरूले सहवित्तीयकरणलगायतका माध्यमबाट ठूलो रकम लगानी गरेका छन्। आयोजनाको संरचना, पहुँचमार्ग तथा अन्य पूर्वाधारमा क्षति पुगेपछि निर्माण वा सञ्चालनमा ढिलाइ भएमा ऋणीको नगद प्रवाहमा असर पर्न सक्छ। त्यसको प्रभाव बैंकहरूको कर्जा असुलीमा समेत पर्न सक्ने र आगामी दिनमा निष्क्रिय कर्जा (एनपीएल) बढ्ने जोखिम देखिएको छ।

डिजिटल अभिलेख सुरक्षित, सेवा भने वैकल्पिक शाखाबाट

बाढीले शाखाका भौतिक संरचना तथा कागजातमा क्षति पुर्‍याए पनि बैंकिङ प्रणालीमा रहेका ग्राहकका खातासम्बन्धी डिजिटल विवरण भने सुरक्षित रहेको बैंकर्स संघले जनाएको छ। यसले प्रभावित ग्राहकको निक्षेप तथा कर्जाको अभिलेख पुनः प्राप्त गर्न सहयोग पुग्नेछ।

बाढीका कारण विद्युत् तथा सञ्चार सेवा अवरुद्ध हुँदा केही समय बैंकिङ सेवा प्रभावित भए पनि विद्युत् आपूर्ति पुनः सञ्चालनमा आएसँगै क्षति नभएका शाखाबाट सेवा सुरु गरिएको छ। नुवाकोटको विदुर तथा रसुवाको सदरमुकाम धुन्चेलगायतका क्षेत्रमा रहेका शाखाबाट बैंकिङ सेवा क्रमशः सञ्चालनमा ल्याइएको नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष एवं माछापुच्छ्रे बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सन्तोष कोइरालाले बताएका छन्।

क्षतिको पूर्ण विवरण अझै आउन बाँकी

बाढीपछि बैंकिङ क्षेत्रमा देखिएको क्षतिको प्रारम्भिक तस्वीर निकै गम्भीर भए पनि सबै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको पूर्ण विवरण अझै संकलन भइरहेको छ। पछिल्ला विभिन्न रिपोर्टमा प्रभावित शाखा, निक्षेप, कर्जा र कर्मचारीको संख्यामा केही फरक तथ्यांक सार्वजनिक भएका छन्, जसले विवरण क्रमशः अद्यावधिक भइरहेको देखाउँछ।

नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष कोइरालाका अनुसार अहिले बैंकहरूको पहिलो प्राथमिकता सम्पर्कविहीन कर्मचारीको खोजी तथा उद्धार हो। त्यसपछि भौतिक तथा वित्तीय क्षतिको पूर्ण विवरण तयार गरिनेछ।

रसुवा बाढीले बैंकिङ क्षेत्रलाई प्राकृतिक विपत्तिको जोखिम व्यवस्थापनबारे समेत गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। शाखा भवन, एटीएम र भल्टको सुरक्षा मात्र नभई कर्मचारीको सुरक्षा, व्यवसाय निरन्तरता, डिजिटल पूर्वाधार, कर्जा पोर्टफोलियो र जलविद्युत् क्षेत्रमा केन्द्रित लगानीको जोखिमलाई समेत आगामी दिनमा बैंकहरूले थप गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन गर्नुपर्ने देखिएको छ।