कोप–३१ मा जलवायु सम्झौताको अन्तिम प्रयास, जीवाश्म इन्धनमा विवाद

नयाँ सम्झौताको मस्यौदा प्रस्तुत

आइतबार, ६ मंसिर २०८३, बिहान १०:५१


काठमाडौं । टर्कीको अन्ताल्यामा जारी संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलन सीओपी–३१ (COP31) मा सहभागी देशहरू जलवायु परिवर्तन नियन्त्रणका लागि अन्तिम सम्झौतामा पुग्ने प्रयासमा जुटेका छन्। सम्मेलन निर्धारित समयभन्दा लम्बिएपछि अस्ट्रेलिया र टर्कीको संयुक्त पहलमा नयाँ सम्झौताको मस्यौदा प्रस्तुत गरिएको छ।

सम्मेलनका अध्यक्ष तथा टर्कीका वातावरणमन्त्री मुरात कुरुमले नयाँ प्रस्तावमा सहभागी सबै देशले सहमति जनाउन सक्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। उनले ढिलो राति आयोजित पूर्ण बैठकमा नयाँ मस्यौदाले जीवाश्म इन्धन र विकासशील देशलाई जलवायु अनुकूलनका लागि आवश्यक वित्तीय सहयोगसम्बन्धी विवाद सम्बोधन गरेको बताएका छन्।

यसअघि सार्वजनिक गरिएको सम्झौताको मस्यौदामा कोइला, पेट्रोलियम पदार्थ र प्राकृतिक ग्यासजस्ता जीवाश्म इन्धनको प्रयोगबाट टाढिने विषय उल्लेख नगरिएपछि त्यसको आलोचना भएको थियो। जलवायु परिवर्तनको प्रमुख कारण मानिने जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउने स्पष्ट प्रतिबद्धता नरहेको भन्दै विभिन्न देश तथा वातावरणीय अभियन्ताले असन्तुष्टि जनाएका थिए।

विशेषगरी युरोपेली संघले जीवाश्म इन्धनबाट स्वच्छ ऊर्जातर्फ संक्रमण गर्ने विषयलाई अन्तिम सम्झौतामा समेट्नुपर्ने अडान राख्दै आएको छ। अर्कोतर्फ, तेल तथा ग्यास उत्पादनमा निर्भर देशहरूले आफ्नो ऊर्जा आवश्यकता र आर्थिक अवस्थाअनुसार निर्णय गर्न पाउनुपर्ने धारणा राखेका छन्। यसले गर्दा करिब २०० देशबीच सहमति जुटाउन कठिनाइ भएको छ।

त्यस्तै, जलवायु परिवर्तनको असर बढी भोगिरहेका विकासशील तथा कमजोर अर्थतन्त्र भएका देशलाई अनुकूलन, विपद् व्यवस्थापन र जलवायुजन्य क्षति न्यूनीकरणका लागि आवश्यक वित्तीय स्रोत उपलब्ध गराउने विषय पनि वार्ताको महत्वपूर्ण मुद्दा बनेको छ। धनी देशबाट पर्याप्त आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउनुपर्ने माग विकासशील देशहरूले गर्दै आएका छन्।

यस वर्षको सम्मेलनमा विश्व तापक्रम वृद्धि पूर्वऔद्योगिक अवस्थाको तुलनामा १.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुग्ने जोखिमसम्बन्धी चिन्ता पनि प्रमुख रूपमा उठेको छ। उक्त सीमाभन्दा माथि तापक्रम वृद्धि हुँदा बाढी, खडेरी, अत्यधिक गर्मी र अन्य जलवायुजन्य विपद्को जोखिम थप गम्भीर हुने वैज्ञानिकहरूको चेतावनी छ।

अस्ट्रेलियाले वार्ताको नेतृत्व गरिरहेको छ भने टर्कीले सम्मेलनको आतिथ्य तथा अध्यक्षता गरिरहेको छ। नयाँ मस्यौदामाथि देशहरूलाई आपत्ति जनाउने समय दिइएको र त्यसपछि अन्तिम सम्झौतालाई अनुमोदन गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी गरिएको छ।

करिब २०० देशको सहभागिता रहेको सम्मेलनको मुख्य चुनौती जीवाश्म इन्धनको प्रयोग घटाउने प्रतिबद्धता र विकासशील देशलाई आवश्यक जलवायु वित्त उपलब्ध गराउने विषयमा साझा सहमति कायम गर्नु रहेको छ। नयाँ प्रस्तावले विश्वव्यापी जलवायु संकट समाधानका लागि कस्तो प्रतिबद्धता स्थापित गर्छ भन्ने विषय भने अन्तिम अनुमोदनपछि स्पष्ट हुनेछ।

प्रतिक्रिया 0