विकासशील अर्थतन्त्रका ९० प्रतिशत व्यवसाय एमएसएमई

बिहीबार, २२ आश्विन २०८३, बिहान ११:३४

विकासशील अर्थतन्त्रका ९० प्रतिशत व्यवसाय एमएसएमई

काठमाडौं । विकासशील अर्थतन्त्रमा सञ्चालित व्यवसायिक प्रतिष्ठानमध्ये करिब ९० प्रतिशत हिस्सा लघु, साना तथा मझौला उद्यम को रहेको छ। आर्थिक गतिविधि, स्थानीय बजार र रोजगारी सिर्जनामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने यी व्यवसायले भने आफ्नो क्षमता विस्तार गर्न आवश्यक वित्तीय स्रोत जुटाउन अझै कठिनाइ भोगिरहेका छन्।

विश्व बैंकका अनुसार साना तथा मझौला व्यवसायका लागि पर्याप्त वित्तीय पहुँच नहुनु उनीहरूको वृद्धि र नयाँ रोजगारी सिर्जनामा प्रमुख अवरोधमध्ये एक हो। बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट कर्जा लिन आवश्यक धितो, पर्याप्त वित्तीय इतिहास, औपचारिक लेखा प्रणाली तथा अन्य कागजातको अभावले धेरै साना व्यवसाय औपचारिक वित्तीय प्रणालीबाट बाहिर रहने गरेका छन्।

विशेषगरी सुरुवाती चरणमा रहेका वा अनौपचारिक रूपमा सञ्चालन भइरहेका व्यवसायका लागि परम्परागत कर्जा प्रणाली चुनौतीपूर्ण हुने गर्छ। व्यवसायको वास्तविक कारोबार र आम्दानी देखाउने पर्याप्त तथ्यांक नहुँदा वित्तीय संस्थाले जोखिम मूल्यांकन गर्न कठिन हुने र त्यसको असर कर्जा प्राप्तिमा पर्ने गरेको छ।

डेटा र डिजिटल समाधानमा जोड

यही चुनौती समाधान गर्न डेटा तथा डिजिटल प्रविधिको प्रयोगबाट साना व्यवसायमा वित्तीय पहुँच विस्तार गर्ने सम्भावना माथि विश्व बैंकको वार्षिक बैठकमा छलफल हुने भएको छ।

अक्टोबर १३ मा आयोजना हुने वार्षिक बैठकको विशेष सत्रमा डेटा र डिजिटल समाधानले माइक्रो, साना तथा मझौला व्यवसायलाई वित्तीय सेवासँग जोड्न कसरी सहयोग गर्न सक्छ भन्ने विषयमा छलफल हुनेछ।

डिजिटल कारोबार, डिजिटल भुक्तानी, बिक्रीसम्बन्धी विवरण तथा अन्य व्यवसायिक डेटा व्यवस्थित रूपमा प्रयोग गर्न सकिएमा व्यवसायको वित्तीय क्षमता र कारोबार इतिहास पहिचान गर्न सहज हुन सक्छ। यसले बैंक तथा अन्य वित्तीय संस्थालाई व्यवसायको जोखिम मूल्यांकन गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

यसबाट परम्परागत रूपमा धितो वा लामो वित्तीय इतिहासका आधारमा मात्र कर्जा दिने प्रणालीभन्दा बाहिर गएर डेटामा आधारित वित्तीय सेवा विस्तार गर्ने सम्भावना बढ्छ।

वित्तीय पहुँच बढे व्यवसाय विस्तारमा सहयोग

MSME का लागि वित्तीय पहुँच विस्तार हुनु केवल कर्जा उपलब्ध गराउने विषय मात्र नभई व्यवसायको विस्तारसँग पनि प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ। पर्याप्त वित्तीय स्रोत उपलब्ध भएमा साना व्यवसायले नयाँ उपकरण तथा प्रविधि खरिद गर्न, उत्पादन क्षमता बढाउन, नयाँ बजारमा प्रवेश गर्न र थप कर्मचारी नियुक्त गर्न सक्छन्।

यसले स्थानीय स्तरमा रोजगारी र आम्दानी सिर्जना गर्नुका साथै समग्र अर्थतन्त्रमा उत्पादन तथा आर्थिक गतिविधि बढाउन सहयोग गर्न सक्छ।

डिजिटल वित्तीय प्रणालीले साना व्यवसायलाई भुक्तानी, बचत, कर्जा, बीमा तथा अन्य वित्तीय सेवामा पहुँच बढाउनसमेत सहयोग गर्न सक्छ। विशेषगरी बैंक शाखा वा परम्परागत वित्तीय संस्थाको पहुँच सीमित रहेका क्षेत्रमा डिजिटल माध्यम महत्वपूर्ण हुन सक्छ।

चुनौती भने कायमै

तर डिजिटल प्रविधिको प्रयोग मात्रले समस्या समाधान हुने छैन। साना व्यवसायमा डिजिटल साक्षरता, विश्वसनीय डेटा, इन्टरनेट तथा डिजिटल पूर्वाधारको पहुँच, साइबर सुरक्षा र व्यक्तिगत तथा व्यवसायिक डेटा संरक्षण पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण विषय हुन्।

त्यसैले डिजिटल वित्तीय प्रणाली विस्तार गर्दा विश्वसनीय डेटा, सुरक्षित डिजिटल पूर्वाधार, उपभोक्ता संरक्षण र जिम्मेवार कर्जा प्रणाली विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता रहन्छ।

विश्व बैंकको वार्षिक बैठकमा हुने छलफलले यिनै विषयलाई समेट्दै डेटा र डिजिटल प्रविधिलाई साना व्यवसायको वित्तीय पहुँच विस्तार तथा रोजगारी सिर्जनाको माध्यमका रूपमा कसरी प्रभावकारी बनाउन सकिन्छ भन्नेमा ध्यान केन्द्रित गर्नेछ।

नेपालका लागि पनि सान्दर्भिक

नेपालजस्तो विकासशील अर्थतन्त्रमा MSME को भूमिका महत्वपूर्ण भएकाले यस्तो बहस विशेष सान्दर्भिक देखिन्छ। नेपालमा पनि साना तथा मझौला व्यवसायले वित्तीय स्रोत, प्रविधि, बजार र व्यवसायिक औपचारिकीकरणमा विभिन्न चुनौती सामना गर्दै आएका छन्।

डिजिटल भुक्तानी, डिजिटल कारोबारको अभिलेख र डेटा-आधारित कर्जा मूल्यांकनको विस्तार गर्न सकेमा बैंकिङ पहुँचबाट टाढा रहेका व्यवसायलाई औपचारिक वित्तीय प्रणालीमा ल्याउन सहयोग पुग्न सक्छ।

यसले साना व्यवसायको वृद्धि, उद्यमशीलता प्रवर्द्धन र नयाँ रोजगारी सिर्जनामा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।