काठमाडौं । दक्षिण एसियामा तीव्र रूपमा बढिरहेको तापक्रम (Heat Crisis) ले रोजगारी, श्रमिकको आम्दानी तथा आर्थिक वृद्धिमा गम्भीर असर पारिरहेको विश्व बैंक समूह (World Bank Group) को नयाँ प्रतिवेदनले देखाएको छ। प्रतिवेदनअनुसार अत्यधिक गर्मीका कारण दक्षिण एसियामा प्रत्येक वर्ष करिब ३ करोड १० लाख (३१ मिलियन) रोजगारी प्रभावित भइरहेका छन्।

विश्व बैंकका अनुसार अत्यधिक गर्मीले श्रमिकको उत्पादकत्व घटाउनुका साथै काम गर्ने समय सीमित बनाइरहेको छ। विशेषगरी कृषि, निर्माण, उत्पादन, यातायात तथा बाहिरी वातावरणमा आधारित अन्य क्षेत्रका श्रमिकहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन्। यसले श्रमिकको आयमा गिरावट ल्याइरहेको छ भने व्यवसाय तथा उद्योगको उत्पादन लागतसमेत बढाइरहेको छ।

प्रतिवेदनले बढ्दो तापक्रमका कारण निजी क्षेत्रको लगानीमा समेत नकारात्मक प्रभाव परेको उल्लेख गरेको छ। जलवायु जोखिम बढ्दै जाँदा नयाँ उद्योग तथा पूर्वाधारमा लगानी गर्न निजी क्षेत्र हिच्किचाउने प्रवृत्ति देखिएको विश्व बैंकको निष्कर्ष छ। यससँगै तीव्र सहरीकरण भइरहेका दक्षिण एसियाली शहरहरूमा ऊर्जा, स्वास्थ्य, खानेपानी तथा सार्वजनिक सेवामाथि थप दबाब परेको पनि प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।

विश्व बैंकले यो चुनौती सामना गर्न जलवायु अनुकूल (Climate-resilient) पूर्वाधार, हरित रोजगारी (Green Jobs), श्रमिक सुरक्षा, गर्मी व्यवस्थापन योजना, प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली तथा दिगो सहरी विकासमा लगानी बढाउन सरकारहरूलाई सुझाव दिएको छ। साथै, जलवायु वित्त (Climate Finance) र निजी क्षेत्रको लगानी परिचालनमार्फत रोजगारी संरक्षण र आर्थिक क्षति न्यूनीकरण गर्नुपर्नेमा पनि जोड दिइएको छ।

प्रतिवेदनका अनुसार जलवायु परिवर्तन अब केवल वातावरणीय चुनौती मात्र नभई दक्षिण एसियाको श्रम बजार, आर्थिक वृद्धि र दिगो विकाससँग प्रत्यक्ष जोडिएको आर्थिक चुनौतीका रूपमा देखा परेको छ।

स्रोत: World Bank Group, Toward Resilient Jobs in South Asia Report