काठमाडौं । कर्णाली प्रदेशमा निर्माण हुने ४४० मेगावाटको तिला–१ र ४२० मेगावाटको तिला–२ जलविद्युत् आयोजनाले वित्तीय व्यवस्थापन पूरा गरेसँगै प्रदेशमा निजी क्षेत्र र बैंकिङ क्षेत्रको ठूलो लगानीको बाटो खुलेको छ।

दुवै आयोजनाको संयुक्त अनुमानित लागत करिब रु. १२९ अर्ब ४७ करोड रहेको छ। आयोजनाका लागि बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट करिब रु. ९७ अर्ब १० करोड ऋण परिचालन हुने भएको छ। कुल ८६० मेगावाट क्षमताका यी आयोजना कर्णालीमा निजी क्षेत्रबाट अघि बढाइएका ठूला पूर्वाधार परियोजनामध्ये महत्वपूर्ण मानिएका छन्।

तिला–१ को अनुमानित लागत करिब रु. ५९ अर्ब ४० करोड छ भने आयोजनाका लागि करिब रु. ४४ अर्ब ५५ करोड बैंक ऋण जुटाइएको छ। यसको वित्तीय समूहको नेतृत्व एनएमबी बैंकले गरेको छ र विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्था सहभागी छन्।

त्यस्तै, तिला–२ को अनुमानित लागत करिब रु. ७० अर्ब ७ करोड रहेको छ। आयोजनाका लागि रु. ५२ अर्ब ५५ करोड बैंक ऋण जुटाइएको छ। यसको वित्तीय व्यवस्थापनको नेतृत्व एभरेस्ट बैंकले गरेको छ। सानिमा बैंक, प्राइम कमर्सियल बैंक, एनआईसी एशिया बैंक, ग्लोबल आइएमई बैंक, सिद्धार्थ बैंक, नबिल बैंक, नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंकलगायत बैंक तथा वित्तीय संस्था आयोजनाको वित्तीय संरचनामा सहभागी छन्।

तिला–२ को पिक समयमा विद्युत् उत्पादन

तिला–२ को महत्वपूर्ण विशेषता यसको पिक समयमा विद्युत् उत्पादन क्षमता हो। आयोजनाले दैनिक अधिकतम करिब ६ घण्टासम्म पिक क्षमतामा विद्युत् उत्पादन गर्ने गरी विकास गरिनेछ।

आयोजनाबाट वार्षिक करिब २,३१८.७९ गिगावाट घण्टा विद्युत् उत्पादन हुने अनुमान गरिएको छ। सुख्खायाममा विद्युत् उत्पादन घट्ने नेपालको ऊर्जा प्रणालीका लागि पिक समयमा उत्पादन गर्न सक्ने यस्ता आयोजनाले मौसमी ऊर्जा असन्तुलन कम गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छन्।

नेपालमा सुख्खायाममा विद्युत् उत्पादन घट्दा आपूर्ति व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्ने गरेको छ। त्यसैले तिला–२ बाट हुने पिक उत्पादनले राष्ट्रिय विद्युत् प्रणालीमा थप लचकता ल्याउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

कर्णालीमा निजी क्षेत्रको विश्वास

तिला–१ र तिला–२ को वित्तीय समापनलाई कर्णालीमा निजी क्षेत्रको लगानी विस्तारका लागि सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

ठूला आयोजना निर्माणका लागि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ठूलो ऋण परिचालन गर्नुले दुर्गम क्षेत्रमा पनि परियोजना वित्तको सम्भावना रहेको देखाएको छ। यसबाट कर्णालीका अन्य जलविद्युत् तथा पूर्वाधार परियोजनामा समेत निजी तथा संस्थागत लगानी आकर्षित हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।

आयोजना निर्माण अघि बढेपछि स्थानीय श्रमिक, निर्माण व्यवसायी, यातायात, आवास, खाद्य तथा अन्य सेवा क्षेत्रमा आर्थिक गतिविधि बढ्न सक्छ। स्थानीय आपूर्तिकर्ता तथा ठेकेदारले समेत आयोजनाबाट अवसर पाउने सम्भावना छ।

बैंकिङ क्षेत्रका लागि पनि महत्वपूर्ण

तिला–१ र तिला–२को वित्तीय संरचनाले नेपालको बैंकिङ क्षेत्रका लागि समेत महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ।

धेरै बैंक तथा वित्तीय संस्था मिलेर ठूलो ऋण लगानी गर्ने कन्सोर्टियम फाइनान्सिङले एउटै बैंकमा पर्ने परियोजना जोखिमलाई बाँड्न सहयोग गर्छ। यसले बैंकहरूको दीर्घकालीन ऋण लगानी क्षमता, परियोजना मूल्याङ्कन र पूर्वाधार क्षेत्रमा वित्तीय अनुभव विस्तार गर्न समेत मद्दत पुर्‍याउन सक्छ।

एनएमबी बैंक र एभरेस्ट बैंकले क्रमशः तिला–१ र तिला–२को वित्तीय व्यवस्थापनमा नेतृत्व गर्नुले नेपाली बैंकहरू ठूला निजी पूर्वाधार परियोजनामा अग्रणी वित्तीय व्यवस्थापकका रूपमा स्थापित हुँदै गएको संकेत गर्छ।

८६० मेगावाटले ऊर्जा प्रणालीमा थप बल

दुवै आयोजना निर्माण सम्पन्न भए राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा थप ८६० मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमता जोडिनेछ। यसबाट घरेलु विद्युत् आपूर्ति बढाउनुका साथै उद्योग, विद्युतीय यातायात तथा अन्य विद्युत् खपत बढाउने क्षेत्रमा सहयोग पुग्न सक्छ। पर्याप्त प्रसारण पूर्वाधार निर्माण भए भविष्यमा अतिरिक्त विद्युत् निर्यातको सम्भावना समेत बढ्नेछ।

तर आयोजना निर्माणसँगै प्रसारण लाइन र ग्रिड पूर्वाधार पनि समयमै तयार हुनु आवश्यक छ। उत्पादन आयोजना सम्पन्न भए पनि विद्युत् प्रसारण गर्न नसक्ने अवस्था आएमा आयोजनाको आम्दानी र ऋण तिर्ने क्षमतामा असर पर्न सक्छ।

चुनौती पनि कम छैनन्

वित्तीय व्यवस्थापन पूरा हुनु आयोजना निर्माणको महत्वपूर्ण चरण भए पनि यसले आयोजना सम्पन्न हुने सुनिश्चितता भने गर्दैन।

भूगर्भीय कठिनाइ, सुरुङ निर्माण, लागत वृद्धि, निर्माणमा ढिलाइ, प्रसारण लाइन, वातावरणीय तथा सामाजिक व्यवस्थापन र स्थानीय समुदायसँगको समन्वय प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहन्छन्।

त्यस्तै, बाढी, पहिरो तथा जलवायु परिवर्तनका कारण नदीको बहावमा हुने परिवर्तनले जलविद्युत् आयोजनाको उत्पादन र वित्तीय प्रदर्शनमा असर पार्न सक्छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाले यस्ता जोखिमलाई ऋण अनुगमनसँग जोडेर नियमित मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने हुन्छ।

कर्णालीको आर्थिक रूपान्तरणको अवसर

तिला–१ र तिला–२ केवल विद्युत् उत्पादनका आयोजना मात्र नभई कर्णालीमा ठूलो निजी पूँजी परिचालन गर्ने आधार बन्न सक्छन्।

ऊर्जा उत्पादनलाई सडक, पर्यटन, कृषि प्रशोधन, जडीबुटी, उद्योग तथा स्थानीय व्यवसायसँग जोड्न सकिएमा आयोजनाबाट सिर्जित आर्थिक गतिविधि निर्माणस्थलमा मात्र सीमित नरही प्रदेशको व्यापक अर्थतन्त्रसम्म फैलिन सक्छ।

स्थानीय समुदायलाई रोजगारी, शेयर स्वामित्व र लाभ–वितरणमा प्रभावकारी रूपमा सहभागी गराउन सके आयोजनाको सामाजिक स्वीकार्यता समेत बलियो बन्न सक्छ।

समग्रमा, करिब रु. १३० अर्बको संयुक्त लगानी र ८६० मेगावाट क्षमताका तिला–१ र तिला–२ कर्णालीको ऊर्जा विकासका लागि महत्वपूर्ण अवसर हुन्। अब यी आयोजनाको वास्तविक सफलता भने समयमै निर्माण सम्पन्न गर्ने, प्रसारण पूर्वाधार तयार गर्ने, लागत र वित्तीय जोखिम नियन्त्रण गर्ने तथा वातावरणीय र सामाजिक जिम्मेवारी पूरा गर्ने क्षमतामा निर्भर हुनेछ।

थप लोकप्रिय समाचार 

ग्रीन फाइनान्समा सेबोनको जोड

एभरेष्ट बैंकको नेतृत्वमा ४२० मेगावाटको तिला-२ को वित्तीय ब्यवस्थापन

डिजिटल वित्तबाट हरित वित्तीय साक्षरता बढाउने अवसर

दिगो बैंकिङ अभ्यास : नेपाली बैंकहरूको रिपोर्ट कार्ड