‘खेती’ एप के हो, यसले किसानलाई कसरी जोडेको छ ?

बिहीबार, १५ आश्विन २०८३, बिहान ११:१७

‘खेती’ एप के हो, यसले किसानलाई कसरी जोडेको छ ?

काठमाडौं । कृषि क्षेत्रमा प्रविधिको प्रयोग बढ्दै जाँदा किसानलाई कृषि सामग्री, कर्जा, बीमा, बजार तथा अन्य आवश्यक सेवासँग जोड्ने डिजिटल माध्यमका रूपमा ‘खेती’ एप अघि आएको छ। खेती भेन्चरले सञ्चालन गरेको यो प्लेटफर्मले किसानलाई खेती गर्न आवश्यक स्रोतदेखि उत्पादन बिक्रीसम्मका विभिन्न सेवासँग जोड्ने प्रयास गरिरहेको छ।

‘खेती’ एपको मुख्य उद्देश्य किसानलाई कृषि व्यवसायका लागि आवश्यक पर्ने वित्तीय सेवा, कृषि सामग्री, बीमा, बजार र कृषि परामर्शजस्ता सेवामा सहज पहुँच उपलब्ध गराउनु हो। किसानले एपमा आफ्नो तथा आफ्नो फार्मसम्बन्धी विवरण राखेर आवश्यक सेवाका लागि आवेदन तथा पहुँच बनाउन सक्छन्।

बैंकसँग जोडिएर कर्जाको पहुँच

‘खेती’ले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग सहकार्य गरी किसानलाई कृषि कर्जाको पहुँच बढाउने प्रयास गरेको छ। खेतीको साझेदार सूचीमा एनएमबी बैंक र लक्ष्मी सनराइज बैंकलगायतका वित्तीय संस्था रहेका छन्।

तीमध्ये एनएमबी बैंकले ‘एनएमबी खेती कर्जा’ सञ्चालन गरेको छ। बैंकका अनुसार खेतीजस्ता कृषि प्रविधि प्लेटफर्ममा आबद्ध योग्य किसानले १० हजार रुपैयाँदेखि अधिकतम २ लाख रुपैयाँसम्म धितोबिनाको कर्जा लिन सक्ने व्यवस्था छ।

उक्त कर्जाको अवधि ३ महिनादेखि २४ महिनासम्म रहने व्यवस्था छ। किसानले कृषि बीउबिजन, सामग्री, उपकरण तथा कृषि व्यवसायका अन्य आवश्यकताका लागि कर्जा प्रयोग गर्न सक्छन्।

कर्जा पाउन भने किसानले बैंकले तोकेको योग्यता पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले खेती एपमा आबद्ध हुँदैमा सबै किसानले स्वतः कर्जा पाउने नभई बैंकको मूल्यांकन तथा स्वीकृति प्रक्रियापछि मात्रै कर्जा उपलब्ध हुने व्यवस्था छ।

लक्ष्मी सनराइज बैंकबाट पनि कृषि वित्तीय सेवा

खेतीको साझेदारमा लक्ष्मी सनराइज बैंक पनि रहेको छ। बैंकले कृषि तथा कृषि मूल्य शृंखलासँग सम्बन्धित व्यवसायका लागि विभिन्न कर्जा तथा वित्तीय सेवा सञ्चालन गर्दै आएको छ।

तर खेतीको साझेदार विवरणमा लक्ष्मी सनराइज बैंकको नाम रहे पनि खेती एपमार्फत हाल कुन विशेष कर्जा योजना, कर्जा सीमा वा ब्याजदरमा सेवा उपलब्ध छ भन्ने स्पष्ट विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।

बीमासँग पनि जोडिन्छन् किसान

कृषि क्षेत्रमा मौसम, रोग, कीरा तथा अन्य प्राकृतिक जोखिमका कारण किसानले ठूलो क्षति व्यहोर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। यस्तो जोखिम व्यवस्थापनका लागि ‘खेती’ले बीमा कम्पनीहरूसँग पनि सहकार्य गरेको छ।

खेतीको साझेदार सूचीमा युनाइटेड अजोड इन्स्योरेन्स र ओरिएन्टल इन्स्योरेन्स रहेका छन्। यस सहकार्यबाट किसानलाई आवश्यकताअनुसार कृषि तथा अन्य जोखिमविरुद्ध बीमा सेवामा पहुँच पुर्‍याउने उद्देश्य राखिएको छ।

यद्यपि कुन बाली वा कृषि गतिविधिका लागि कति बीमा रकम, बीमा शुल्क र दाबी सुविधा उपलब्ध हुन्छ भन्ने कुरा सम्बन्धित बीमा योजनाअनुसार फरक हुन्छ।

किसानलाई एउटै डिजिटल सञ्जालमा जोड्ने प्रयास

‘खेती’को अवधारणा किसानलाई केवल कर्जासँग जोड्नेमा सीमित छैन। यसले कृषि सामग्री, बैंक तथा वित्तीय संस्था, बीमा कम्पनी, बजार र कृषि सेवाप्रदायकलाई एउटै डिजिटल सञ्जालमा जोड्ने प्रयास गरिरहेको छ।

किसानले उत्पादनका लागि आवश्यक सामग्री जुटाउन, वित्तीय स्रोतको खोजी गर्न, बीमा गर्न तथा उत्पादन बिक्रीका लागि बजारसँग जोडिन डिजिटल माध्यम प्रयोग गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ। यसले किसानले छुट्टाछुट्टै ठाउँमा पुगेर सेवा खोज्नुपर्ने बाध्यता कम गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

खेतीले आफ्नो आधिकारिक विवरणमा १५ हजारभन्दा बढी किसानसम्म पहुँच पुगेको र ३८ जिल्लामा सेवा विस्तार भएको जनाएको छ। कम्पनीका अनुसार प्लेटफर्ममार्फत ३९ करोड १७ लाख रुपैयाँभन्दा बढी वित्तीय सहायता सहजीकरण भएको छ भने २ हजार ५ सय २९ भन्दा बढी कर्जा जारी भइसकेका छन्।

कम्पनीका अनुसार लाभग्राहीमध्ये ४२ प्रतिशत महिला रहेका छन्।

यसरी ‘खेती’ एप किसानलाई कर्जा, बीमा, कृषि सामग्री र बजारसँग जोड्ने डिजिटल पुलका रूपमा विकास भइरहेको छ। यसको माध्यमबाट किसानले आफ्नो आवश्यकता र योग्यताअनुसार सम्बन्धित बैंक, बीमा कम्पनी तथा कृषि सेवाप्रदायकसम्म पहुँच बनाउन सक्छन्।