काठमाडौं । नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON) ले Free Float आधारित Benchmark Index ल्याउने तयारी गरेसँगै नेपाली पुँजी बजार नयाँ चरणमा प्रवेश गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यो केवल नयाँ सूचक (Index) थप्ने विषय मात्र होइन, बजारको वास्तविक अवस्था मापन गर्ने प्रणालीमा गुणात्मक सुधारको प्रयास पनि हो। 

हालको NEPSE Index कुल बजार पूँजीकरण (Total Market Capitalization) मा आधारित भएकाले प्रवर्द्धक वा दीर्घकालीन रूपमा कारोबारमा नआउने सेयरले पनि सूचकलाई प्रभाव पार्छ। तर नयाँ Benchmark Index मा सार्वजनिक रूपमा कारोबारयोग्य (Free Float) सेयरलाई मात्र प्राथमिकता दिइने भएकाले सूचकले बजारको वास्तविक गतिविधि अझ नजिकबाट देखाउने अपेक्षा गरिएको छ। 

यसको सबैभन्दा ठूलो फाइदा लगानीकर्ताले बजारको वास्तविक दिशा बुझ्न सक्ने हो। कुनै एक–दुई ठूला कम्पनीको मूल्य बढ्दा वा घट्दा पूरै बजार अत्यधिक प्रभावित देखिने वर्तमान अवस्थालाई नयाँ Index ले सन्तुलित बनाउन सक्छ। यसले बजारको प्रदर्शनलाई अझ यथार्थपरक बनाउनेछ। 

अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष विदेशी तथा संस्थागत लगानी आकर्षित गर्नु हो। विश्वका अधिकांश विकसित बजारमा Free Float आधारित Benchmark Index प्रयोग हुने भएकाले नेपालमा पनि त्यही अभ्यास लागू भए विदेशी लगानीकर्ताले नेपाली बजारको प्रदर्शनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डसँग सहज रूपमा तुलना गर्न सक्नेछन्। 

यस्तै, नयाँ Benchmark Index ले भविष्यमा Index Fund, Exchange Traded Fund (ETF) तथा अन्य Passive Investment Product विकासको आधार तयार पार्न सक्छ। यसले लगानीकर्तालाई कम्पनी छनोट नगरी सम्पूर्ण बजारमा लगानी गर्ने नयाँ विकल्प उपलब्ध गराउने सम्भावना बढाउँछ। 

विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो सूचकले बजार पारदर्शिता, विश्वसनीयता र लगानीकर्ताको विश्वास बढाउन सहयोग पुर्‍याउनेछ। साथै, नेपालको पुँजी बजारलाई अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार आधुनिकीकरण गर्ने SEBON को दीर्घकालीन लक्ष्यमा पनि यसले महत्वपूर्ण योगदान दिन सक्छ।