Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
एआई क्षेत्रमा नियमनको डरले विश्व सेयर बजारमा भारी गिरावट
शुक्रबार, २० कार्तिक २०८३, बिहान ७:२०
काठमाडौं । अमेरिकाको मध्यावधि निर्वाचनपछि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) क्षेत्रमा देखिएको नियमनको सम्भावना र प्रविधि कम्पनीहरूको उच्च मूल्यांकनप्रति बढ्दो चिन्ताले विश्व सेयर बजारमा ठूलो हलचल सिर्जना गरेको छ। अमेरिकी सेयर बजार वाल स्ट्रिटमा एआई तथा प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरूको सेयरमा भारी गिरावट आएपछि त्यसको प्रभाव एसियाली बजारमा समेत फैलिएको छ। शुक्रबार एसियाली सेयर बजारमा विशेषगरी दक्षिण कोरिया, जापान र ताइवानका बजारमा तीव्र बिक्री चाप देखिएको छ।
अमेरिकामा डेमोक्र्याटिक पार्टीले मध्यावधि निर्वाचनमा दुवै सदनमा नियन्त्रण कायम गरेपछि एआई उद्योग र डेटा सेन्टर विस्तारमा थप नियमन हुन सक्ने आशंका लगानीकर्तामा बढेको हो। निर्वाचनअघि एआई प्रविधि, चिप निर्माता कम्पनी तथा डेटा सेन्टरमा भएको ठूलो लगानीले सेयर बजारलाई उचाइमा पुर्याएको थियो। तर निर्वाचन परिणामपछि एआई पूर्वाधार विस्तारमा राजनीतिक तथा नियामकीय अवरोध आउन सक्ने सम्भावनाले लगानीकर्ताले जोखिम घटाउन थालेका छन्।
बिहीबार अमेरिकी सेयर बजारमा सन् २०२५ अप्रिलमा देखिएको भन्सार शुल्कसम्बन्धी बजार गिरावटयताकै ठूलो गिरावट देखिएको छ। एस एन्ड पी ५०० सूचकांक ४.४ प्रतिशतले घटेर ७ हजार ३५३.७३ विन्दुमा झरेको छ। त्यस्तै, प्रविधि कम्पनीहरूको बाहुल्य रहेको नास्डाक कम्पोजिट ५.५ प्रतिशतले घटेको छ भने डाउ जोन्स औद्योगिक औसत ३.४ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ। नास्डाक १०० सूचकांकसमेत ६.४ प्रतिशतले घट्दा एकै दिन करिब २३ खर्ब अमेरिकी डलर बराबरको बजार मूल्य गुमेको छ।
एसियाली बजारमा पनि भारी गिरावट
अमेरिकी बजारमा आएको गिरावटको प्रभाव शुक्रबार एसियाली बजारमा अझ तीव्र रूपमा देखिएको छ। दक्षिण कोरियाको कोस्पी (KOSPI) सूचकांक ८ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ। तीव्र गिरावटपछि त्यहाँको सेयर कारोबारमा २० मिनेटका लागि अस्थायी रोकसमेत लगाइएको छ। जापानको निक्केई २२५ सूचकांक करिब ५ प्रतिशतले घटेको छ। त्यस्तै, ताइवानको सेयर बजारमा पनि प्रविधि तथा सेमिकन्डक्टर कम्पनीहरूको सेयरमा ठूलो दबाब परेको छ।
दक्षिण कोरियाका प्रमुख प्रविधि कम्पनी सामसङ इलेक्ट्रोनिक्स र एसके हाइनिक्स (SK Hynix) का सेयरमा आएको गिरावटले कोस्पी सूचकांकलाई थप दबाब दिएको छ। यी कम्पनीहरू विश्व बजारमा मेमोरी चिप तथा एआई पूर्वाधारका प्रमुख आपूर्तिकर्ता हुन्। जापान र ताइवानका चिप निर्माता तथा सेमिकन्डक्टर उपकरण उत्पादन गर्ने कम्पनीहरू पनि बिक्री चापबाट प्रभावित भएका छन्। एआई प्रविधिको विस्तारसँग प्रत्यक्ष जोडिएका कम्पनीहरूमा लगानीकर्ताको निर्भरता बढी भएकाले बजारको गिरावटमा यी कम्पनीहरू अग्रस्थानमा देखिएका छन्।
एआई कम्पनीको उच्च मूल्यांकनमाथि प्रश्न
पछिल्लो समय एआई प्रविधिको विकास र विस्तारका लागि विश्वभरका ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले अर्बौं डलर लगानी गरिरहेका छन्। एआई मोडेल निर्माण, चिप उत्पादन, डेटा सेन्टर स्थापना, क्लाउड कम्प्युटिङ तथा विद्युत् पूर्वाधारमा ठूलो पूँजी खर्च भइरहेको छ। यही लगानी र भविष्यमा प्राप्त हुन सक्ने आम्दानीको अपेक्षाले प्रविधि कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा तीव्र वृद्धि गराएको थियो।
तर अहिले लगानीकर्ताले यति ठूलो लगानीबाट अपेक्षित प्रतिफल प्राप्त हुन सक्ने वा नसक्ने विषयमा प्रश्न उठाउन थालेका छन्। एआई पूर्वाधार निर्माणको लागत, डेटा सेन्टर सञ्चालनका लागि आवश्यक विद्युत्, वित्तीय स्रोतको उपलब्धता र लगानीको प्रतिफलबीचको अन्तरले बजारमा चिन्ता बढाएको छ।
त्यसमाथि अमेरिकामा नयाँ राजनीतिक समीकरण बनेसँगै डेटा सेन्टर निर्माण, विद्युत् खपत, वातावरणीय प्रभाव र एआई उद्योगको नियमनसम्बन्धी विषयमा कडाइ हुन सक्ने सम्भावनाले लगानीकर्तालाई थप सतर्क बनाएको छ। यसले एआई क्षेत्रमा केन्द्रित लगानीबाट अन्य क्षेत्रतर्फ पूँजी स्थानान्तरण हुने क्रमलाई समेत तीव्र बनाएको छ।
सुरक्षित लगानीतर्फ लगानीकर्ताको आकर्षण
सेयर बजारमा अनिश्चितता बढेपछि लगानीकर्ताले जोखिमयुक्त सम्पत्तिबाट सुरक्षित लगानीका विकल्पतर्फ ध्यान दिन थालेका छन्। अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको माग बढेको छ भने अमेरिकी डलर जापानी येन र स्विस फ्र्याङ्कजस्ता सुरक्षित मानिने मुद्राको तुलनामा कमजोर भएको छ। सुनको मूल्यमा समेत वृद्धि देखिएको छ। यसले विश्व बजारमा लगानीकर्ताको जोखिम लिने क्षमतामा कमी आएको संकेत गर्छ।
अर्कोतर्फ, अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनको परिणामले सबै क्षेत्रलाई समान रूपमा प्रभावित गरेको छैन। एआई तथा सेमिकन्डक्टर कम्पनीबाट लगानी अन्य क्षेत्रतर्फ सर्ने क्रम देखिएको छ। विशेषगरी प्रविधि हार्डवेयरभन्दा उपभोक्ता, परम्परागत उद्योग तथा चीनका केही इन्टरनेट कम्पनीतर्फ लगानीकर्ताको आकर्षण बढेको यसअघिका कारोबारले देखाएका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको गिरावट केवल निर्वाचनको तत्कालीन प्रतिक्रियामा सीमित नहुन सक्छ। एआई क्षेत्रमा भइरहेको लगानीको वास्तविक प्रतिफल, डेटा सेन्टर विस्तारको गति, सरकारी नियमन र प्रविधि कम्पनीहरूको आगामी आम्दानीले बजारको दिशा निर्धारण गर्नेछ।
प्रतिक्रिया 0