Sustainable Finance | Financial Literacy | Sustainable Future
एआईको तीव्र विकासमा जोखिमको चेतावनीपछि विश्वभर एआईसम्बद्ध सेयरमा भारी गिरावट
मंगलबार, ३० भदौ २०८३, बिहान १०:४२
विश्वभर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिसँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका कम्पनीका सेयरमा सोमबार तीव्र गिरावट आएको छ। एआई क्षेत्रका प्रमुख कम्पनीका प्रमुखहरूले प्रविधिको विकासको गति निकै तीव्र भएको र यसबाट गम्भीर सुरक्षा तथा मानव अस्तित्वसम्बन्धी जोखिम उत्पन्न हुन सक्ने चेतावनी दिएपछि लगानीकर्ताको विश्वास प्रभावित भएको हो। पछिल्ला वर्षमा एआई पूर्वाधार, चिप, डाटा सेन्टर र सम्बन्धित प्रविधिमा अर्बौँ डलर लगानी बढ्दा विश्व सेयर बजारले नयाँ उचाइ हासिल गरिरहेको अवस्थामा आएको यो गिरावटलाई एआई–केन्द्रित लगानीप्रतिको अहिलेसम्मकै गम्भीर चेतावनीका रूपमा हेरिएको छ।
एन्थ्रोपिकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डारियो अमोडेईले एआई मोडलको क्षमता विकास गर्ने गति केही सुस्त बनाउनुपर्ने धारणा राखेका छन्। उनका अनुसार एआई एजेन्टहरू आगामी ६ देखि १२ महिनामै इन्टरनेटको ठूलो हिस्सामाथि नियन्त्रण कायम गर्न सक्ने अवस्थामा पुग्न सक्ने र त्यसबाट अर्बौँ डलर बराबरको क्षति हुन सक्ने जोखिम छ। ओपनएआईका प्रमुख साम अल्टम्यान र एक्सएआईका प्रमुख इलन मस्कले पनि एआई विकासमा थप सावधानी आवश्यक रहेको धारणा समर्थन गरेका छन्। अल्टम्यानले सुरक्षा चिन्ताका कारण ओपनएआईले यस वर्ष सार्वजनिक सेयर निष्कासन (आईपीओ) नगर्ने बताएका छन्।
यसको प्रत्यक्ष असर एआईका लागि चिप तथा पूर्वाधार उत्पादन गर्ने कम्पनीमा परेको छ। अमेरिकामा एनभिडियाको सेयर ३.४ प्रतिशत, माइक्रोन टेक्नोलोजीको ५ प्रतिशतभन्दा बढी, ब्रोडकम र एएमडीको सेयर ४ प्रतिशतभन्दा बढी घटेको रोयटर्सले जनाएको छ। फिलाडेल्फिया सेमिकन्डक्टर सूचकांकसमेत ५.९ प्रतिशत घटेको छ। युरोपमा एएसएमएलको सेयर करिब ६ प्रतिशत घट्दा एसियामा सफ्टबैंकको सेयर १० प्रतिशतभन्दा बढी ओरालो लागेको थियो भने टीएसएमसी र एसके हाइनिक्सजस्ता प्रमुख चिप कम्पनी पनि दबाबमा परेका छन्।
अमेरिकी बजारमा पनि एआईसम्बद्ध कम्पनीको गिरावटले प्रमुख सूचकलाई प्रभावित गरेको छ। सोमबार एसएन्डपी ५०० ०.४८ प्रतिशत, नास्डाक ०.५६ प्रतिशत र डाउ जोन्स ०.२९ प्रतिशत घटेर बन्द भए। यसैबीच, अमेरिकी १० वर्षे ट्रेजरी बन्डको प्रतिफल केही समयका लागि ५ प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको थियो, जसले उच्च ब्याजदर र महँगो ऋणको जोखिमलाई थप बढाएको छ। एआई क्षेत्रमा अत्यधिक लगानीका लागि ऋणको प्रयोग बढ्दै गएको अवस्थामा ब्याजदर र बन्ड प्रतिफल बढ्नुले भविष्यको एआई लगानीको लागतसमेत बढाउने चिन्ता लगानीकर्तामा देखिएको छ।
एआई क्षेत्रको वित्तीय जोखिमबारे बैंक फर इन्टरनेसनल सेटलमेन्ट्स (बीआईएस) ले समेत चेतावनी दिएको छ। बीआईएसका अनुसार एआई लगानीबाट विश्व सेयर बजारमा आएको तीव्र वृद्धि अहिले केही कमजोर हुने संकेत देखिन थालेको छ। विशेषगरी ठूला अमेरिकी प्रविधि कम्पनीको ऋण तथा वित्तीय लिभरेज बढ्दै जानु र एआई परियोजनाका लागि प्रयोग भएका केही वित्तीय संरचना अपारदर्शी हुनु जोखिमपूर्ण देखिएको छ। बीआईएसका अनुसार प्रविधि कम्पनीहरूले निजी ऋण बजारबाट लिएको कुल ऋण सन् २०१० को करिब २२ अर्ब डलरबाट बढेर २०२५ मा १ ट्रिलियन डलरभन्दा माथि पुगेको छ।
यद्यपि सबै लगानीकर्ता एआई क्षेत्रको भविष्यप्रति निराश भने भएका छैनन्। केही विश्लेषकले कम्पनी र देशबीचको एआई प्रतिस्पर्धा अत्यन्त तीव्र रहेकाले लगानी र विकास अचानक रोकिने सम्भावना कम रहेको बताएका छन्। मोर्गन स्ट्यान्लीले यसअघि २०२७ सम्म एआईसम्बन्धी खर्च १.३ ट्रिलियन डलरभन्दा माथि पुग्न सक्ने अनुमान गरेको थियो। त्यसैले अहिलेको गिरावटलाई एआई उद्योगको अन्त्यभन्दा पनि तीव्र वृद्धि, सुरक्षा, नियमन, ऋण र भविष्यको प्रतिफलबीच सन्तुलन खोज्नुपर्ने नयाँ चरणका रूपमा हेरिएको छ।
यसरी, एआईसम्बद्ध सेयरमा आएको पछिल्लो गिरावटले प्रविधिको विकाससँगै त्यसमा भइरहेको विशाल वित्तीय लगानी पनि जोखिममुक्त नरहेको देखाएको छ। एआईको सम्भावित आर्थिक लाभ ठूलो भए पनि त्यसको विकासको गति, सुरक्षा मापदण्ड, सरकारी नियमन, ऋणमा आधारित लगानी र भविष्यको नाफाबीचको असन्तुलनले विश्व वित्तीय बजारमा थप उतारचढाव ल्याउन सक्ने संकेत देखिएको रोयटर्सले जनाएको छ।
प्रतिक्रिया 0