अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले तीन वर्षपछि पहिलोपटक ब्याजदर बढाएको छ। सेप्टेम्बर १५–१६ मा बसेको फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) को बैठकले संघीय कोषको ब्याजदर ०.२५ प्रतिशत बिन्दुले बढाएर ३.७५ प्रतिशतदेखि ४ प्रतिशतको दायरामा पुर्‍याउने निर्णय गरेको हो। फेडको यो निर्णय सर्वसम्मत अर्थात् १२–० मतले पारित भएको रोयटर्सले जनाएको छ । 

यसअघि फेडले अन्तिमपटक जुलाई २०२३ मा ब्याजदर बढाएको थियो। त्यसयता अमेरिकी मौद्रिक नीतिमा क्रमशः सहजता आए पनि पछिल्लो समय मुद्रास्फीति अपेक्षाभन्दा उच्च रहँदा केन्द्रीय बैंकमाथि पुनः कडाइ गर्नुपर्ने दबाब बढेको थियो। फेडले आफ्नो पछिल्लो निर्णयमा मुद्रास्फीति अझै उच्च रहेको उल्लेख गर्दै ब्याजदर वृद्धि २ प्रतिशतको मुद्रास्फीति लक्ष्यमा समयमै फर्किन सहयोग गर्ने जनाएको छ। 

फेडका अनुसार अमेरिकी अर्थतन्त्रको गतिविधि अझै ठोस गतिमा विस्तार भइरहेको छ। घरेलु खर्चमा लचकता कायम रहेको, उत्पादकत्व वृद्धि बलियो रहेको र पूँजीगत लगानी पनि मजबुत रहेको फेडको मूल्यांकन छ। रोजगारी वृद्धि श्रम बजारमा प्रवेश गर्ने जनशक्तिको वृद्धिसँग लगभग समान गतिमा रहेको र बेरोजगारी दरमा ठूलो परिवर्तन नआएको पनि फेडले जनाएको छ। यद्यपि भूराजनीतिक घटनाक्रमलगायतका कारण आर्थिक अनिश्चितता उच्च रहेको फेडको भनाइ छ। 

फेडको पछिल्लो आर्थिक प्रक्षेपणले २०२६ को अन्त्यसम्म ब्याजदरमा थप एकपटक ०.२५ प्रतिशत बिन्दुको वृद्धि हुन सक्ने संकेत गरेको छ। यसले अमेरिकी मौद्रिक नीति तत्कालै ठूलो मात्रामा सहज हुने अपेक्षाभन्दा मुद्रास्फीतिलाई नियन्त्रणमा राख्न केही समय थप कडा नीति कायम रहने संकेत गरेको छ। 

फेडको ब्याजदर वृद्धिको प्रभाव अमेरिकी अर्थतन्त्रमा मात्र सीमित रहँदैन। अमेरिकी डलर, ट्रेजरी बन्डको प्रतिफल, विश्वका सेयर बजार, उदीयमान अर्थतन्त्रका मुद्रा तथा अन्तर्राष्ट्रिय पुँजी प्रवाहमा यसको असर पर्न सक्छ। अमेरिकी ब्याजदर बढ्दा डलरमा आधारित सम्पत्तिले तुलनात्मक रूपमा आकर्षण बढाउन सक्ने भएकाले उदीयमान बजारबाट पुँजी बाहिरिने तथा स्थानीय मुद्रामा दबाब पर्ने जोखिम पनि बढ्न सक्छ।

बैंकिङ क्षेत्रमा भने उच्च अमेरिकी ब्याजदरले विश्वव्यापी रूपमा ऋणको लागत र वित्तीय अवस्थालाई प्रभावित गर्न सक्छ। अमेरिकी बजारमा उपभोक्ता तथा व्यवसायको ऋण महँगिन सक्ने र बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निक्षेप आकर्षित गर्न दिने ब्याजदरमा समेत परिवर्तन आउन सक्ने देखिन्छ। CNBC को विश्लेषणअनुसार फेडको ब्याजदर वृद्धिपछि छोटो अवधिका अन्य ब्याजदर पनि माथि जान सक्ने भएकाले वित्तीय संस्थाको फन्डिङ लागतमा प्रभाव पर्न सक्छ। 

यस निर्णयले विश्व वित्तीय बजारका लागि पनि महत्वपूर्ण संकेत दिएको छ। फेडले मुद्रास्फीतिलाई २ प्रतिशतको लक्ष्यमा फर्काउने विषयलाई प्राथमिकतामा राख्दै ब्याजदर बढाएको अवस्थामा आगामी बैठकहरूमा अमेरिकी अर्थतन्त्र, मुद्रास्फीति, रोजगारी र वित्तीय बजारको अवस्थाले नीतिको दिशा निर्धारण गर्नेछ। त्यसैले आगामी चरणमा फेडको ब्याजदरसम्बन्धी निर्णयसँगै अमेरिकी डलर, बन्ड, सेयर, सुन तथा उदीयमान अर्थतन्त्रका वित्तीय बजारमा लगानीकर्ताको ध्यान केन्द्रित रहनेछ। 

अमेरिकी फेडरल रिजर्भले ब्याजदर बढाएपछि विश्व अर्थतन्त्रमा ऋणको लागत र वित्तीय अवस्थामाथि दबाब बढ्न सक्छ। अमेरिकी ब्याजदर उच्च हुँदा डलरमा आधारित सम्पत्तिप्रति लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्ने र त्यसले उदीयमान तथा विकासशील अर्थतन्त्रबाट पुँजी बाहिरिने जोखिम बढाउन सक्छ। विशेषगरी कमजोर मुद्रा भएका देशमा डलरको तुलनामा स्थानीय मुद्रा कमजोर हुँदा बाह्य ऋण तिर्ने लागत र आयातित वस्तुको मूल्य बढ्न सक्छ। पछिल्लो फेड निर्णयपछि केही एसियाली मुद्रामा पनि दबाब देखिएको छ। 

यसको अर्को प्रभाव विश्वव्यापी लगानी, व्यापार र आर्थिक वृद्धिमा पर्न सक्छ। उच्च ब्याजदरले कम्पनी र उपभोक्ताको कर्जाको लागत बढाउँदा लगानी तथा खर्चमा संयम आउन सक्छ, जसले विश्वव्यापी मागलाई केही कमजोर बनाउन सक्छ। विशेषगरी उच्च विदेशी ऋण भएका उदीयमान अर्थतन्त्रका लागि वित्तीय अवस्था चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ। यद्यपि प्रभाव सबै देशमा समान हुँदैन-केही देशमा बलियो घरेलु अर्थतन्त्र, उच्च विदेशी मुद्रा सञ्चिति वा आफ्नै मौद्रिक नीतिले यस्तो दबाबलाई केही हदसम्म सम्हाल्न सक्छ।