काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको चैत मसान्त २०८२ सम्मको लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको प्रारम्भिक वित्तीय सूचकांकले लघुवित्त क्षेत्र क्रमशः सुधारको दिशामा अघि बढिरहेको संकेत गरेको छ। तथ्यांकअनुसार सञ्चालनमा रहेका ५१ वटा खुद्रा (Retail) र ३ वटा थोक (Wholesale) लघुवित्त संस्थाको कुल कर्जा लगानी ५ खर्ब २२ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने कुल निक्षेप २ खर्ब २३ अर्ब १६ करोड रुपैयाँ र कुल सापटी २ खर्ब ३९ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ रहेको छ।

समीक्षा अवधिमा लघुवित्त संस्थाहरूले ७ अर्ब ६ करोड ९९ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन्। समग्र क्षेत्रको औसत प्रतिफल (ROA) १.४७ प्रतिशत र इक्विटीमा प्रतिफल (ROE) ११.५८ प्रतिशत रहेको छ, जसले सञ्चालन क्षमता र आम्दानीमा क्रमिक सुधार देखाएको छ। यद्यपि, क्षेत्रको औसत निष्क्रिय कर्जा (NPL) अझै १०.७१ प्रतिशत कायम रहेकाले सम्पत्ति गुणस्तर सुधार गर्नु लघुवित्त संस्थाहरूका लागि प्रमुख चुनौतीकै रूपमा रहेको देखिन्छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार लघुवित्त संस्थाहरूले प्रवाह गरेको कुल कर्जामध्ये ३ खर्ब १ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ अर्थात् ६१.१८ प्रतिशत कृषि क्षेत्रमा लगानी भएको छ। यसले लघुवित्त क्षेत्र अझै पनि कृषि तथा ग्रामीण अर्थतन्त्रको प्रमुख वित्तीय आधारका रूपमा रहेको पुष्टि गर्छ। त्यसैगरी, कोर क्यापिटल रेसियो १०.८६ प्रतिशत र क्यापिटल फन्ड रेसियो १२.०२ प्रतिशत रहेकाले अधिकांश संस्थाले नियामकीय पुँजी पर्याप्तता कायम राखेको देखिन्छ।

यद्यपि, संस्थागत रूपमा वित्तीय अवस्थाबीच उल्लेख्य भिन्नता देखिएको छ। केही लघुवित्त संस्थाले उच्च नाफा कमाएका छन् भने केही अझै घाटामा सञ्चालन भइरहेका छन्। त्यसैगरी, केही संस्थाको खराब कर्जा अत्यन्त न्यून रहे पनि कतिपय संस्थामा यो २० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको देखिन्छ। यसले लघुवित्त क्षेत्र समग्रमा सुधारउन्मुख देखिए पनि संस्थागत जोखिम र कर्जा व्यवस्थापनमा अझै उल्लेखनीय सुधार आवश्यक रहेको संकेत गरेको छ।